ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಂಗ

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಮಕರ ಸಂಕ್ರಮಣ, ಪೊಂಗಲ್, ಲೋಹ್ರಿ, ಮಾಘಿ, ಮಾಘ ಬಿಹು, ಭೋಗಾಲಿ ಬಿಹು, ಉತ್ತರಾಯಣ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಸೂರ್ಯನು ನಿರಯನ ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು. ಲೋಹ್ರಿಯನ್ನು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪೊಂಗಲ್ ಮತ್ತು ಮಾಘ ಬಿಹು ಇದೇ ಸೂರ್ಯ ಸಂಕ್ರಮಣವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಹಲವು ದಿನಗಳ ಸುಗ್ಗಿ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಚಂದ್ರನ ಬದಲು ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಿಗದಿಯಾಗುವ ಕೆಲವೇ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಸೂರ್ಯನು ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನೂ, ಹಗಲು ದೀರ್ಘವಾಗುವ ಋತುವಿನ ಆರಂಭವನ್ನೂ ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಅಕ್ಕಿ, ಎಳ್ಳು-ಬೆಲ್ಲದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು, ಕಿಚ್ಚು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಪಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದಾಯಗಳು ಚಳಿಗಾಲದ ಸುಗ್ಗಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಬಸಂತ್ ಪಂಚಮಿ, ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಚಾಂದ್ರಮಾಸ ಮಾಘದ ಶುಕ್ಲ ಪಂಚಮಿ (ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಐದನೇ ದಿನ)

ವಸಂತದ ಮೊದಲ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳ ದೇವತೆಯಾದ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ ತೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ದಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಶಿವರಾತ್ರಿ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಅಮಾಂತ ಪಂಚಾಂಗದ ಮಾಘ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿ (ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ 14ನೇ ದಿನ); ಪೂರ್ಣಿಮಾಂತ ಪಂಚಾಂಗದ ಫಾಲ್ಗುಣ ಕೃಷ್ಣ ಚತುರ್ದಶಿಯ ಅದೇ ರಾತ್ರಿ

ಶಿವನ ಈ ಮಹಾರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಉಪವಾಸ, ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಜಾಗರಣೆ, ನಾಮಜಪ ಮತ್ತು ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ಅಂತರ್ಮುಖ ಚಿಂತನೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ರಾತ್ರಿ; ರಾತ್ರಿಯ ನಾಲ್ಕು ಯಾಮಗಳಲ್ಲೂ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ, ಡೋಲ್ ಯಾತ್ರೆ, ಡೋಲ್ ಪೂರ್ಣಿಮಾ, ಫಗ್ವಾ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಫಾಲ್ಗುಣ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ರಾತ್ರಿ ಹೋಲಿಕಾ ದಹನದ ಕಿಚ್ಚು; ಮರುದಿನ ಬಣ್ಣಗಳ ಹಬ್ಬ

ಹೋಳಿ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಂತ್ಯವನ್ನೂ, ಪ್ರಹ್ಲಾದ–ಹೋಲಿಕೆಯರ ಕಥೆ ನೆನಪಿಸುವ ಅಹಂಕಾರದ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯ ವಿಜಯವನ್ನೂ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಣ್ಣದ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ನೀರು ಒಂದು ದಿನದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭೇದಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಂದೇ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಯುಗಾದಿ, ಗುಡಿ ಪಾಡ್ವಾ, ನವ್ರೇಹ್, ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಹೊಸ ವರ್ಷ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ಪ್ರತಿಪದೆ, ಅಂದರೆ ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಮೊದಲ ದಿನ; ಅಮಾಂತ ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ಇದೇ ದಿನ ಹೊಸ ವರ್ಷ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ

ಇದು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಆರಂಭ. ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಓದಿ ಕೇಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪಂಚಾಂಗ ಶ್ರವಣ). ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲ ರುಚಿಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ, ಹುಳಿ, ಕಹಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರುಚಿಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿದ ಖಾದ್ಯವನ್ನು (ಕನ್ನಡ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇವು-ಬೆಲ್ಲ) ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕೋಲಿನ ‘ಗುಡಿ’ ಧ್ವಜವನ್ನು ಏರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಶ್ರೀರಾಮನವಮಿ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ನವಮಿ, ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನ; ವಸಂತ (ಚೈತ್ರ) ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಮಾಪ್ತಿ

ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಾಗುವ ರಾಮನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜನ್ಮದಿನ ಇದು. ಭಕ್ತರು ರಾಮಾಯಣ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ, ಭಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೀತಾರಾಮ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆ; ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಳಿ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವೈಶಾಖ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗಶಿರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ

ಶ್ರೀರಾಮನ ಪರಮಭಕ್ತನಾದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಶಕ್ತಿ, ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹನುಮಂತನ ಜನ್ಮಕಾಲವೆಂದು ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗುವ ಮುಂಜಾನೆ ಭಕ್ತರು ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಪಠಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಮೇಷ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ಪುತ್ತಾಂಡು, ಬೊಹಾಗ್ ಬಿಹು, ರೊಂಗಾಲಿ ಬಿಹು, ಪೊಹೇಲಾ ಬೊಯಿಶಾಖ್, ಪಣಾ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ವಿಷು, ಬೈಸಾಖಿ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಸೂರ್ಯ ನಿರಯನ ಮೇಷ ರಾಶಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದಿನವೇ ಸೌರಮಾಸ ಮೇಷದ ಆರಂಭ; ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಚಿತ್ತಿರೈ, ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಶಾಖ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ

ಸೌರ ಪಂಚಾಂಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮೇಷ ರಾಶಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಹೊಸ ವರ್ಷ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದರೂ ಅನೇಕ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬಗಳು ಒಂದೇ ದಿನ ಬರುತ್ತವೆ. ಹಬ್ಬದೂಟ, ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ, ಹಿರಿಯರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜೆಯ ಮೂಲಕ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವರ್ಷವನ್ನು ವಸಂತದ ಸುಗ್ಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಹೊಸ ವರ್ಷವನ್ನು ಈಗ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ ನಿಗದಿತ ದಿನಾಂಕದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಸೂರ್ಯ ನಿರಯನ ಮೇಷ ರಾಶಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೇಷ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನವೇ ಮಲಯಾಳಂ ಮಾಸ ಮೇಡಂನ ಮೊದಲ ದಿನ

ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ವಿಷುವನ್ನು ಖಗೋಳೀಯ ಹೊಸ ವರ್ಷವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಚಾಂಗದ ಹೊಸ ವರ್ಷ ಚಿಂಗಂ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಮೊದಲು ಕಾಣುವಂತೆ ಅಕ್ಕಿ, ಚಿನ್ನದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಕೊನ್ನ (ಕಕ್ಕೆ) ಹೂವುಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಕನ್ನಡಿ ಮತ್ತು ದೀಪವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ ಇಡುವುದನ್ನು ವಿಷುಕ್ಕಣಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶುಭಾರಂಭ ತರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಹಿರಿಯರು ವಿಷುಕ್ಕೈನೀಟ್ಟಂ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಣದ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಬೈಸಾಖಿ, ವಸಾಖಿ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಸೂರ್ಯ ನಿರಯನ ಮೇಷ ರಾಶಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೇಷ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ದಿನವೇ ಸೌರಮಾಸ ವೈಶಾಖದ ಮೊದಲ ದಿನ

ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಂಗ್ರಾ ನೃತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಇದು ಪಂಜಾಬಿನ ವಸಂತದ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ. ಸಿಖ್ಖರಿಗೆ, 1699ರಲ್ಲಿ ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಖಾಲ್ಸಾವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಘಟನೆಯ ಸ್ಮರಣೆಯೂ ಇದಾಗಿದೆ; ಗುರುದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಮಲಯಾಳಂ ಸೌರಮಾಸ ಮೇಡಂನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಪೂರಂ (ಪೂರ್ವ ಫಾಲ್ಗುಣಿ) ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ದಿನ

ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಯ ದೊರೆ ಶಕ್ತನ್ ತಂಪುರಾನ್ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ರೂಪ ಪಡೆದ ಈ ಉತ್ಸವ, ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್ ಪ್ರದೇಶದ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ವಡಕ್ಕುನ್ನಾಥನ್ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲಂಕೃತ ಆನೆಗಳು, ಕೊಡೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಕುಡಮಾಟ್ಟಂ, ತಾಳವಾದ್ಯ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಡಿಮದ್ದಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇದನ್ನು ಕೇರಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿಸಿವೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ರಥ ಜಾತ್ರಾ, ರಥೋತ್ಸವ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಆಷಾಢ ಶುಕ್ಲ ದ್ವಿತೀಯೆ, ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಎರಡನೇ ದಿನ

ಜಗನ್ನಾಥ, ಬಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರೆಯ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಗುಂಡಿಚಾ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬೃಹತ್ ಮರದ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಎಳೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಥದ ಹಗ್ಗ ಎಳೆಯಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ, ದೇವರು ಜನರ ನಡುವೆ ಬರುವ ಸಂದರ್ಭವೆಂದು ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ವ್ಯಾಸ ಪೂರ್ಣಿಮಾ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಆಷಾಢ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಚಾಂದ್ರಮಾಸವಾದ ಆಷಾಢದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ದಿನ

ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ದಿನವಿದು. ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ ಸಂಕಲನಕಾರರೆಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ವ್ಯಾಸರೊಂದಿಗೆ ಈ ದಿನಕ್ಕೆ ನಂಟಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಚಾಂದ್ರಮಾಸವಾದ ಆಷಾಢದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹಾಕಾಳಿ ದೇವಾಲಯದ ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ

ಬೋನಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾಳಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮೊಸರು ತುಂಬಿದ ಅಲಂಕೃತ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು (ಬೋನಂ) ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡೋಲು ಬಡಿತದೊಂದಿಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಹರಿಯಾಲಿ ತೀಜ್, ಕಜರಿ ತೀಜ್, ಹರ್ತಾಲಿಕಾ ತೀಜ್, ತೀಯಾಂ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಶ್ರಾವಣದ ಶುಕ್ಲ ತೃತೀಯೆ (ಹರಿಯಾಲಿ ತೀಜ್), ಪೂರ್ಣಿಮಾಂತ ಪಂಚಾಂಗದ ಭಾದ್ರಪದದ ಕೃಷ್ಣ ತೃತೀಯೆ (ಕಜರಿ ತೀಜ್) ಮತ್ತು ಭಾದ್ರಪದದ ಶುಕ್ಲ ತೃತೀಯೆ (ಹರ್ತಾಲಿಕಾ ತೀಜ್)

ಮಳೆಗಾಲದ ತೀಜ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಶಿವನೊಂದಿಗಿನ ಅವಳ ದಾಂಪತ್ಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಪವಾಸ, ಹಾಡುಗಳು, ಮರಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಉಯ್ಯಾಲೆಗಳು, ಹಸಿರು ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸುವುದು, ಗೋರಂಟಿ (ಮೆಹೆಂದಿ) ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ಜೀವನಸಂಗಾತಿಯ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ರಾಖಿ, ರಾಖಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಶ್ರಾವಣ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ಚಾಂದ್ರಮಾಸವಾದ ಶ್ರಾವಣದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ದಿನ

ಸಹೋದರಿಯರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರ ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ರಕ್ಷೆಯ ದಾರವಾದ ರಾಖಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸಹೋದರರು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದವರಂತೆ ಭಾವಿಸುವ ಇತರರಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ, ಗೋಕುಲಾಷ್ಟಮಿ, ಕೃಷ್ಣ ಜಯಂತಿ, ಅಷ್ಟಮಿ ರೋಹಿಣಿ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಪೂರ್ಣಿಮಾಂತ ಪಂಚಾಂಗದ ಭಾದ್ರಪದದ ಕೃಷ್ಣ ಅಷ್ಟಮಿ (ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಎಂಟನೇ ದಿನ); ಅಮಾಂತ ಪಂಚಾಂಗದ ಶ್ರಾವಣ ಕೃಷ್ಣ ಅಷ್ಟಮಿಯೂ ಇದೇ ದಿನವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನು ರೋಹಿಣಿ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಕೃಷ್ಣನು ಜನಿಸಿದನೆಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗಿ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳು ಮಾನವ ಪಿರಮಿಡ್ ರಚಿಸಿ ಮೊಸರಿನ ಮಡಕೆಯನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ತಿರುವೋಣಂ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಮಲಯಾಳಂ ಸೌರಮಾಸವಾದ ಚಿಂಗಂನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ತಿರುವೋಣಂ (ಶ್ರವಣ) ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ದಿನ. ಅತ್ತಂ (ಹಸ್ತ) ನಕ್ಷತ್ರದಂದು ಆರಂಭವಾಗುವ ಹಬ್ಬದ ಋತುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ದಿನ ಇದಾಗಿದೆ.

ಓಣಂ ಕೇರಳದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬ. ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಗಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಪೌರಾಣಿಕ ರಾಜ ಮಹಾಬಲಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಗಮನವನ್ನು ಈ ಹಬ್ಬ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ. ಹೂರಂಗೋಲಿಯಾದ ಪೂಕಳಂ, ಬಾಳೆ ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಡಿಸುವ ಓಣಸದ್ಯ ಔತಣ, ಹಾವಿನಾಕಾರದ ದೋಣಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ವಿನಾಯಕ ಚತುರ್ಥಿ, ವಿನಾಯಕ ಚವಿತಿ, ಗಣೇಶೋತ್ಸವ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಚತುರ್ಥಿ — ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ

ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆರಂಭಗಳಿಗೆ ಶುಭಕರನಾದ ಗಣೇಶನ ಜನ್ಮವನ್ನು ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪೆಂಡಾಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ಬಳಿಕ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಸರ್ಜನೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಪಿತೃಪಕ್ಷ, ಮಹಾಲಯ ಪಕ್ಷ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಪಕ್ಷ, ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಅಮಾಂತ ಪಂಚಾಂಗದ ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ; ಪೂರ್ಣಿಮಾಂತ ಪಂಚಾಂಗದ ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷವೂ ಇದೇ ಅವಧಿ. ಮಹಾಲಯ (ಸರ್ವಪಿತೃ) ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಈ ಪಕ್ಷ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಈ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಶ್ರಾದ್ಧ, ಎಳ್ಳು-ನೀರಿನ ತರ್ಪಣ ಮತ್ತು ಅನ್ನದ ಅರ್ಪಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ದುರ್ಗಾಪೂಜೆಗೆ ಮುನ್ನ ದೇವಿಯ ಆವಾಹನೆಯಾಗಿಯೂ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ನವರಾತ್ರಿ, ದಸರಾ, ದಸರೆ, ವಿಜಯದಶಮಿ, ಬೊಂಬೆ ಹಬ್ಬ, ಗರ್ಬಾ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಒಂಬತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳ ನವರಾತ್ರಿ ಆಶ್ವಯುಜ ಶುಕ್ಲ ಪ್ರತಿಪದೆಯಿಂದ ನವಮಿಯವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಹತ್ತನೇ ದಿನವಾದ ದಶಮಿಯಂದು ವಿಜಯದಶಮಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂಬತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತನೇ ದಿನ ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಒಳಿತಿನ ವಿಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ದುರ್ಗಾದೇವಿ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ರಾಮನು ರಾವಣನನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮರಣೆಗಳು. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ಶುಭದಿನವೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ದುರ್ಗೋತ್ಸವ, ಶಾರದೋತ್ಸವ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಶ್ವಯುಜ ಶುಕ್ಲ ಷಷ್ಠಿಯಿಂದ ದಶಮಿಯವರೆಗೆ (ಆಶ್ವಯುಜ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಆರನೇ ದಿನದಿಂದ ಹತ್ತನೇ ದಿನದವರೆಗೆ) ಮುಖ್ಯ ದಿನಗಳು

ತವರಿಗೆ ಮರಳುವ ಮಗಳಂತೆ ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಅಲಂಕೃತ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಂಡಾಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಿ, ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ವಿಸರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೀಳ್ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ದುರ್ಗಾಪೂಜೆಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಮಾನವತೆಯ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಭಾದ್ರಪದದ ಕೊನೆಯ ಮಹಾಲಯ (ಪಿತೃ) ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಿಂದ ಆಶ್ವಯುಜ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಎಂಟನೇ ದಿನವಾದ ದುರ್ಗಾಷ್ಟಮಿಯವರೆಗೆ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳು

ಗೌರಿ ದೇವಿಯ ಗೌರವಾರ್ಥ ಮಹಿಳೆಯರು ಋತುವಿನ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬತುಕಮ್ಮಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳ ಸುತ್ತ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ಹಾಡಿ ಕುಣಿದು, ಕೊನೆಯ ದಿನ ಕೆರೆ-ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ತೆಲಂಗಾಣದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚೈತನ್ಯದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ದೀಪಾವಳಿ, ದೀವಳಿಗೆ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಅಮಾಂತ ಪಂಚಾಂಗದ ಆಶ್ವಯುಜ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ; ಪೂರ್ಣಿಮಾಂತ ಪಂಚಾಂಗದ ಕಾರ್ತಿಕ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯೂ ಇದೇ ರಾತ್ರಿ ಬರುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ತೃತ ಹಬ್ಬ ಧನ್‌ತೇರಸ್‌ನಿಂದ (ಧನತ್ರಯೋದಶಿ) ಭಾಯಿ ದೂಜ್‌ವರೆಗೆ (ಯಮ ದ್ವಿತೀಯೆ) ಸುಮಾರು ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ

ಬೆಳಕು ಕತ್ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದುದನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಈ ದೀಪಗಳ ಹಬ್ಬವು ರಾಮ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದ ಸಂದರ್ಭ, ಕೃಷ್ಣ ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕುಟುಂಬದವರು ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಛಠ್, ಸೂರ್ಯ ಷಷ್ಠಿ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲ ಷಷ್ಠಿ, ಅಂದರೆ ಕಾರ್ತಿಕ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಆರನೇ ದಿನ (ದೀಪಾವಳಿಯ ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ); ಚತುರ್ಥಿಯಿಂದ ಸಪ್ತಮಿಯವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗ

ಛಠ್ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಸೂರ್ಯ ದೇವರು ಮತ್ತು ಛಠೀ ಮೈಯಾಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ನದಿ ಅಥವಾ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಷಷ್ಠಿಯಂದು ಅಸ್ತಮಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಕಾರ್ತಿಕ ಪೂರ್ಣಿಮಾ, ದೇವ ದೀಪಾವಳಿ, ತ್ರಿಪುರಿ ಪೂರ್ಣಿಮಾ, ಬೋಯಿತ ಬಂದನಾ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಕಾರ್ತಿಕ ಪೂರ್ಣಿಮಾ, ಅಂದರೆ ಚಾಂದ್ರಮಾಸವಾದ ಕಾರ್ತಿಕದ ಹುಣ್ಣಿಮೆ

ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವ ಈ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯನ್ನು ನದೀಸ್ನಾನ, ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಘಾಟ್‌ಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದೀಪಗಳಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತವೆ; ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳ ದೀಪಾವಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಯಾನಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ದ್ವೀಪಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಣ್ಣ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಕಾರ್ತಿಕೈ ದೀಪಂ, ತೃಕ್ಕಾರ್ತಿಕ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ತಮಿಳು ಸೌರಮಾಸವಾದ ಕಾರ್ತಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಕೃತ್ತಿಕಾ (ಕಾರ್ತಿಗೈ) ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ದಿನ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದೇ ಅಥವಾ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಬರುತ್ತದೆ

ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಎಣ್ಣೆಯ ದೀಪಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಿರುವಣ್ಣಾಮಲೈಯಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾದೀಪವೆಂಬ ಬೃಹತ್ ದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವನು ಅನಂತ ಜ್ಯೋತಿಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಇದು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಇತರೆ ಹೆಸರುಗಳು: ಕುಂಭ ಮೇಳ, ಮಹಾ ಕುಂಭ, ಅರ್ಧ ಕುಂಭ

ಯಾವಾಗ (ಪಂಚಾಂಗದಲ್ಲಿ): ಗುರು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಂದ್ರನೂ ಸೇರಿ) ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಸಮಯ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ: ಗುರು ಮೇಷ ಅಥವಾ ವೃಷಭದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸೂರ್ಯ ಮಕರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಯಾಗ್‌ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ; ಗುರು ಕುಂಭದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸೂರ್ಯ ಮೇಷದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿ; ಗುರು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಸಿಂಹದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನಾಸಿಕ್-ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ; ಗುರು ಸಿಂಹದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸೂರ್ಯ ಮೇಷದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಿಖರ ನಿಯಮಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಆಯೋಜಕ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ

ಶುಭ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಯಾತ್ರಿಕರು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದ್ರಮಥನದ ವೇಳೆ ಕುಂಭದಿಂದ (ಕಲಶದಿಂದ) ಚೆಲ್ಲಿದ ಅಮೃತದ ಹನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಮೇಳವನ್ನು ಪರಂಪರೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಾಂತಿಯುತ ಜನಸಮಾಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಮಾನವತೆಯ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ಸೇರಿದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಆರಂಭ ಮತ್ತು 12 ವರ್ಷಗಳ ಚಕ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.