ஒவ்வொரு மாநிலம் மற்றும் யூனியன் பிரதேசத்திலும் உள்ள புகழ்பெற்ற கோயில்கள், புனிதத் தலங்கள் — அவற்றின் சுருக்கமான வரலாறு, முக்கியத் திருவிழாக்கள், ஜோதிடத் தொடர்பு ஆகியவற்றை அறியலாம்.
திருப்பதிக்கு மேலே சேஷாசல மலைகளில் அமைந்துள்ள இத்தலம், உலகிலேயே அதிகம் பக்தர்கள் வருகை தரும் புனிதத் தலங்களில் ஒன்றாகும். பல்லவ, சோழ, பாண்டிய, விஜயநகர மன்னர்களின் ஆதரவு கிடைத்ததைக் கல்வெட்டுகள் பதிவு செய்துள்ளன. இன்று சட்டப்பூர்வ அறக்கட்டளையான திருமலை திருப்பதி தேவஸ்தானம் இதை நிர்வகிக்கிறது.
ஸ்ரீகாளஹஸ்தீஸ்வரர் கோயில்
శ్రీకాళహస్తీశ్వర ఆలయం
ஸ்ரீகாளஹஸ்தி, திருப்பதி மாவட்டம்
தெய்வம்: வாயு லிங்கமாக அருள்பாலிக்கும் ஸ்ரீகாளஹஸ்தீஸ்வரர் (சிவன்), ஞானப்பிரசூனாம்பிகையுடன் (பார்வதி)
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி பிரம்மோற்சவம்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சிவனின் பஞ்சபூதத் தலங்களில் ஒன்றான இத்தலத்தில், சிவன் வாயு (காற்று) வடிவில் வழிபடப்படுகிறார். முதன்மைக் கட்டமைப்பு 11ஆம் நூற்றாண்டில் சோழ மன்னர்களால் எழுப்பப்பட்டதாகக் கருதப்படுகிறது. பெரிய கோபுரமும் நூற்றுக்கால் மண்டபமும் 1516ஆம் ஆண்டு விஜயநகர மன்னர் கிருஷ்ணதேவராயர் காலத்தில் சேர்க்கப்பட்டன. 2010ஆம் ஆண்டு கோபுரம் இடிந்து விழுந்து, பின்னர் மீண்டும் கட்டப்பட்டது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: சந்திரக் கணுக்களான ராகு-கேதுவின் ஜோதிடத் தாக்கத்திலிருந்து நிவாரணம் வேண்டி பக்தர்கள் செய்யும் ராகு-கேது பூஜைக்கு இக்கோயில் பரவலாக அறியப்படுகிறது. பெரும்பாலான கோயில்கள் மூடப்படும் சூரிய, சந்திர கிரகணங்களின்போதும் இங்கு வழிபாட்டுக்காகக் கோயில் திறந்திருப்பது குறிப்பிடத்தக்கது.
கிருஷ்ணா நதியை ஒட்டி நல்லமலைத் தொடரின் உயரத்தில் அமைந்துள்ள ஸ்ரீசைலம், சிவனின் பன்னிரண்டு ஜோதிர்லிங்கங்களில் ஒன்றாகவும், தேவியின் சக்தி பீடமாகவும் போற்றப்படுகிறது. இதன் தொன்மை மிகப் பழங்காலத்துக்குச் செல்லும் என மரபு கூறுகிறது; இன்று மதில் சூழ்ந்துள்ள கோயில் வளாகம் விஜயநகர, ரெட்டி மன்னர்கள் உட்படப் பல அரச மரபுகளின் கட்டுமானப் பணிகளைப் பிரதிபலிக்கிறது.
அருணாச்சலப் பிரதேசம்
மாநிலம்
பரசுராம குண்டம்
லோஹித் மாவட்டம், தேஸு அருகே
தெய்வம்: விஷ்ணுவின் ஆறாவது அவதாரமான பரசுராமர்
திருவிழாக்கள்: மகர சங்கராந்தி புனித நீராடலும் திருவிழாவும்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
கீழ் லோஹித் ஆற்றங்கரையில் உள்ள இந்தக் குளம் பரசுராமரின் கதையுடன் தொடர்புடையது. தாய் ரேணுகாவுக்கு எதிராகத் தந்தை பிறப்பித்த கட்டளையை நிறைவேற்றிய பிறகு, இங்கு கோடரியைக் கழுவியபோதுதான் அது அவரது கையிலிருந்து விடுபட்டதாகக் கூறப்படுகிறது. 1950ஆம் ஆண்டு அசாம் நிலநடுக்கத்தில் பழைய குண்டம் புதையுண்டது; தற்போது பாறைகளால் உருவான புதிய குளமே பயன்படுத்தப்படுகிறது.
தவாங் மடாலயம் (காடன் நம்க்யால் லாட்சே)
தவாங் · பௌத்தம்
தெய்வம்: திபெத்திய பௌத்தத்தின் கெலுக் பிரிவைச் சேர்ந்த மடாலயம்
திருவிழாக்கள்: லோசார், தோர்க்யா, சோக்சார்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
5ஆம் தலாய் லாமாவின் விருப்பப்படி 1680-81இல் மேராக் லாமா லோட்ரே க்யாட்சோவால் நிறுவப்பட்ட இது, இந்தியாவின் மிகப்பெரிய பௌத்த மடாலயம் என்று கருதப்படுகிறது. மதில் சூழ்ந்த இவ்வளாகத்தில் டஜன் கணக்கான குடியிருப்புக் கட்டடங்களும், காங்க்யுர், தெங்க்யுர் நூல்கள் கொண்ட நூலகமும் உள்ளன.
மாலினிதான்
லிகாபலி, கீழ் சியாங் மாவட்டம்
தெய்வம்: துர்க்கையுடன் தொடர்புடைய ஓர் அன்னைத் தெய்வம் (உள்ளூரில் கேசாய்-காதி)
திருவிழாக்கள்: மாலினி மேளா (வசந்த காலம்)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
பிரம்மபுத்திரா நதிக்கு மேலுள்ள இந்த மலையுச்சித் தொல்லியல் தளத்தில், பொதுவாக 13-14ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த சுடியா மன்னர்களால் கட்டப்பட்டதாகக் கருதப்படும் தொடக்க இடைக்காலக் கோயிலின் கல் இடிபாடுகள் உள்ளன. செதுக்கப்பட்ட தெய்வ, விலங்கு உருவங்களும் காணப்படுகின்றன. ஸ்ரீமந்த சங்கரதேவருடன் தொடர்புடைய வைணவ மரபின்படி, கிருஷ்ணரும் ருக்மிணியும் சிவன், துர்க்கையின் விருந்தினர்களாக இங்கு ஓய்வெடுத்ததாகக் கூறப்படுகிறது.
அசாம்
மாநிலம்
காமாக்யா கோயில்
কামাখ্যা মন্দিৰ
நீலாசல் மலை, குவாஹாத்தி
தெய்வம்: அன்னைத் தெய்வமான காமாக்யா
திருவிழாக்கள்: அம்புபாச்சி மேளா, துர்கா பூஜை, மானசா பூஜை
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சக்தி பீடங்களில் மிகப் பழமையானதும் மிகவும் போற்றப்படுவதுமான ஒன்றாகவும், தாந்திரீக வழிபாட்டின் முக்கிய மையமாகவும் இத்தலம் விளங்குகிறது. இங்குத் திருவுருவம் இல்லை; ஊற்றுநீர் பாயும் ஓர் இயற்கைக் கல்லைப் பக்தர்கள் வழிபடுகின்றனர். இக்கோயில் 8-9ஆம் நூற்றாண்டில் கட்டப்பட்டதாகக் கருதப்படுகிறது; பின்னர் பலமுறை மீண்டும் கட்டப்பட்டது. குறிப்பாக, 1565இல் கோச் மன்னர் நரநாராயணன் காலத்தில் இது மறுகட்டமைக்கப்பட்டது.
உமானந்தா கோயில்
উমানন্দ মন্দিৰ
மயில் தீவு (உமானந்தா), பிரம்மபுத்திரா நதி, குவாஹாத்தி
தெய்வம்: சிவன்
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
பிரம்மபுத்திரா நதியில் உள்ள ஒரு தீவில் அமைந்துள்ள பஸ்மாசலம் என்ற சிறிய குன்றின் உச்சியில் இக்கோயில் அமைந்துள்ளது. சிவன் மன்மதனை எரித்தது இங்குதான் என்று காளிகா புராணம் கூறுகிறது. 1694இல் அஹோம் மன்னர் கதாதர் சிங்கா இதைக் கட்டினார்; 1897ஆம் ஆண்டு நிலநடுக்கத்தில் பெரும் சேதம் ஏற்பட்ட பிறகு, உள்ளூர் வணிகர் ஒருவர் இதை மீண்டும் கட்டினார்.
நவகிரகக் கோயில்
নৱগ্ৰহ মন্দিৰ
சித்ராசல் மலை, குவாஹாத்தி
தெய்வம்: சூரியனுக்கான மைய லிங்கத்தைச் சுற்றி ஒன்பது லிங்கங்களாக வழிபடப்படும் ஒன்பது கிரகங்கள்
திருவிழாக்கள்: நாள்தோறும் நவகிரக பூஜை, மாக–பால்குன சங்கராந்தியில் ஆண்டு மகா யாகம்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
ஒன்பது வான்கோள்களைக் குறிக்கும் ஒன்பது லிங்கங்கள் கருவறையில் உள்ளன; ஒவ்வொன்றும் அதற்குரிய கிரகத்தின் நிறத் துணியால் போர்த்தப்பட்டுள்ளது. இன்றைய கோயில் 18ஆம் நூற்றாண்டின் நடுப்பகுதியில் அஹோம் மன்னர் ராஜேஸ்வர் சிங்காவால் கட்டப்பட்டதாகக் கருதப்படுகிறது. இதற்கு முன்பும் இங்கு ஒரு கட்டடம் இருந்திருக்கலாம்; எனினும் அதன் தோற்றம் உறுதியாகத் தெரியவில்லை.
ஜோதிடத் தொடர்பு: முழுவதும் நவகிரகங்களுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட இக்கோயில், நெடுங்காலமாக அசாமில் ஜோதிட, வானியல் கல்வியின் மையமாகக் கருதப்படுகிறது. இப்பகுதியின் பழம்பெயரான பிராக்ஜோதிஷபுரம் பொதுவாக “கிழக்கு ஜோதிடக் கல்வியின் நகரம்” என்று பொருள் கொள்ளப்படுகிறது; அந்த விளக்கத்துக்கு ஆதரவாகக் கோயிலின் வானியல் தொடர்பு அடிக்கடி சுட்டிக்காட்டப்படுகிறது.
பீகார்
மாநிலம்
மகாபோதி கோயில்
महाबोधि मंदिर
புத்த கயா, கயா மாவட்டம் · பௌத்தம்
தெய்வம்: போதி மரத்தின் அருகே, ஞானம் பெற்ற இடத்தில் உள்ள புத்தர்
திருவிழாக்கள்: புத்த பூர்ணிமா (வைசாக்)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சித்தார்த்த கௌதமர் ஞானம் பெற்றதாகக் கருதப்படும் இடத்தை இக்கோயில் குறிக்கிறது. கி.மு. 3ஆம் நூற்றாண்டில் இங்கு முதல் சன்னிதியை அமைத்தவராகப் பேரரசர் அசோகர் கருதப்படுகிறார்; இன்றைய செங்கல் கோயில் பெரும்பாலும் பிற்காலக் குப்தர் காலத்தைச் சேர்ந்தது, ஏறத்தாழ கி.பி. 5–6ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்தது. 1880களில் புதுப்பிக்கப்பட்ட இக்கோயில், 2002இல் யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளமாகப் பட்டியலிடப்பட்டது.
விஷ்ணுபாதக் கோயில்
विष्णुपद मंदिर
கயா
தெய்வம்: பசால்ட் கல்லில் பதிக்கப்பட்ட திருவடி (விஷ்ணுபாதம்) வழியாக வழிபடப்படும் விஷ்ணு
திருவிழாக்கள்: பித்ரு பட்ச மேளா
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
தர்மசிலை எனப்படும் பசால்ட் கல்லில் பொறிக்கப்பட்டுள்ள இத்திருவடிச் சுவடு, விஷ்ணு பதித்தது எனப் பக்தர்கள் நம்புகின்றனர். இன்றைய கோயில் 1787இல் இந்தூர் ஆட்சியாளர் அகல்யாபாய் ஹோல்கரால் மீண்டும் கட்டப்பட்டது. கயா நெடுங்காலமாகப் புகழ்பெற்று விளங்கும் முன்னோர் சிராத்தச் சடங்குகளுக்கு இக்கோயிலே மையமாக விளங்குகிறது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: கயாவில் சிராத்தத்துக்கான முக்கியக் காலமான பித்ரு பட்சம், சந்திர நாட்காட்டியின் அடிப்படையில் கணிக்கப்படுகிறது: அமாந்தக் கணக்கில் பாத்ரபத மாதத்தின், அல்லது பூர்ணிமாந்தக் கணக்கில் ஆஸ்வின மாதத்தின் தேய்பிறை (கிருஷ்ண பட்சம்) இதுவாகும்; சர்வபித்ரு அமாவாசை (மகாளய அமாவாசை) அன்று இது நிறைவடைகிறது.
தக்த் ஸ்ரீ பாட்னா சாகிப்
तख़्त श्री पटना साहिब
பாட்னா · சீக்கியம்
தெய்வம்: 1666இல் இங்கு பிறந்த பத்தாவது சீக்கிய குருவான குரு கோவிந்த் சிங்
திருவிழாக்கள்: குரு கோவிந்த் சிங்கின் பிரகாஷ் புரப்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சீக்கிய அதிகாரத்தின் உயர்ந்த பீடங்களான ஐந்து தக்த்களில் ஒன்றான இது, தமது குழந்தைப் பருவத்தின் தொடக்க ஆண்டுகளைப் பாட்னாவில் கழித்த குரு கோவிந்த் சிங்கின் பிறப்பிடத்தைக் குறிக்கிறது. ஒரு தீ விபத்துக்குப் பிறகு 19ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தில் மகாராஜா ரஞ்சித் சிங் இச்சன்னிதியை மீண்டும் கட்டினார்; 1934 நிலநடுக்கத்தில் ஏற்பட்ட சேதத்தைத் தொடர்ந்து, 1948 முதல் 1957 வரை மீண்டும் கட்டப்பட்டது.
சத்தீஸ்கர்
மாநிலம்
தந்தேஸ்வரி கோயில்
दंतेश्वरी मंदिर
தந்தேவாடா
தெய்வம்: தந்தேஸ்வரி தேவி
திருவிழாக்கள்: பஸ்தர் தசரா, நவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
மரபுப்படி சக்தி பீடங்களில் ஒன்றாகக் கருதப்படும் இக்கோயில் 14ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்தது; தந்தேவாடா நகருக்குப் பெயர் தந்ததும் இதுவே. முன்னாள் பஸ்தர் அரச குடும்பத்தின் குலதெய்வமான தந்தேஸ்வரி தேவியின் ஊர்வலம், இப்பகுதியின் புகழ்பெற்ற பஸ்தர் தசராவின் முக்கிய நிகழ்வாகும்.
போரம்தேவ் கோயில்
भोरमदेव मंदिर
போரம்தேவ், கபீர்தாம் (கவர்தா) மாவட்டம்
தெய்வம்: சிவன்
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
மைகல் மலைகளின் அடிவாரத்தில் அமைந்துள்ள இம்முதன்மைக் கற்கோயில் ஏறத்தாழ 11ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்ததாகக் கருதப்படுகிறது; இப்பகுதியின் நாக ஆட்சியாளர்களால் கட்டப்பட்டதாகவும் கூறப்படுகிறது. செழுமையான சிற்ப வேலைப்பாடுகளைக் கொண்ட இதன் சுவர்களால், இக்கோயிலுக்கு “சத்தீஸ்கரின் கஜுராஹோ” என்ற பெயர் வழங்கப்பட்டுள்ளது.
மகாமாயா கோயில்
महामाया मंदिर
ரத்தன்பூர், பிலாஸ்பூர் மாவட்டம்
தெய்வம்: கோசலேஸ்வரி என்றும் அழைக்கப்படும் மகாமாயா (துர்க்கை / மகாலட்சுமி)
திருவிழாக்கள்: நவராத்திரி (ஜோதி கலசம் ஏற்றுதல்)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சிறிய கோயில் நகரமான ரத்தன்பூர், இப்பகுதியின் தொடக்ககாலத் தலைநகராக இருந்தது. ஏறத்தாழ இன்றைய சத்தீஸ்கரை உள்ளடக்கிய பழைய தட்சிண கோசலத்தின் முதன்மைத் தெய்வமாக மகாமாயா போற்றப்படுகிறாள். பக்தர்கள் இச்சன்னிதியைச் சக்தி பீடங்களில் ஒன்றாகக் கருதுகின்றனர்.
கோவா
மாநிலம்
ஸ்ரீ மங்கேஷ் கோயில்
மங்கேஷி, பிரியோல், போண்டா வட்டம்
தெய்வம்: சிவனின் ஒரு வடிவமான மங்கேஷ்
திருவிழாக்கள்: மாக பூர்ணிமா ஜாத்ரா, மகா சிவராத்திரி, நவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
பல சாரஸ்வதக் குடும்பங்களின் குலதெய்வமான ஸ்ரீ மங்கேஷ் கோயில், கோவாவின் மிகப்பெரிய, அதிகம் பேர் வருகை தரும் கோயில்களுள் ஒன்றாகும். போர்த்துகீசியர் காலத்தில் இத்தெய்வம் உள்நாட்டுப் பகுதிக்கு மாற்றப்பட்டது; இன்றைய கோயில் மராட்டியர் ஆட்சியில் கட்டப்பட்டு, பின்னர் பலமுறை புதுப்பிக்கப்பட்டது.
ஸ்ரீ சாந்தாதுர்கா கோயில்
கவலெம், போண்டா வட்டம்
தெய்வம்: துர்க்கையின் அமைதியான வடிவமான சாந்தாதுர்கா
திருவிழாக்கள்: ஆண்டு ஜாத்ரா, நவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
பனாஜியிலிருந்து சுமார் 30 கி.மீ. தொலைவில், கவலெமில் ஒரு குன்றின் அடிவாரத்தில் அமைந்துள்ள இக்கோயில், பல கௌட சாரஸ்வதக் குடும்பங்களின் குலதெய்வமாக விளங்குகிறது. தனித்துவமான கோவா கோயில் பாணியில் கட்டப்பட்டுள்ள இக்கோயிலைச் சுற்றிலும் பிற தெய்வங்களுக்கான சிறிய சன்னிதிகள் உள்ளன. இக்கோயில் இவ்விடத்தில் அமைந்து 2016இல் 450 ஆண்டுகள் நிறைவடைந்தன.
போம் ஜீசஸ் பசிலிக்கா
பழைய கோவா · கிறிஸ்தவம்
தெய்வம்: குழந்தை இயேசுவுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்டது; புனித பிரான்சிஸ் சவேரியாரின் திருப்பண்டங்கள் இங்கு பாதுகாக்கப்படுகின்றன
திருவிழாக்கள்: புனித பிரான்சிஸ் சவேரியார் திருவிழா (டிசம்பர் 3)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
போர்த்துகீசிய இந்தியாவின் முன்னாள் தலைநகரில் அமைந்துள்ள இந்தப் பரோக் பசிலிக்காவில் புனித பிரான்சிஸ் சவேரியாரின் உடல் பாதுகாக்கப்படுகிறது; இது யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளத்தின் ஒரு பகுதியாகும். 1946இல் சிறு பசிலிக்கா என்ற அந்தஸ்தைப் பெற்ற இது, இன்றும் முக்கியமான திருப்பயண மையமாக விளங்குகிறது.
குஜராத்
மாநிலம்
சோமநாதர் கோயில்
સોમનાથ મંદિર
பிரபாஸ் பட்டன், வேராவல், கிர் சோமநாத் மாவட்டம்
தெய்வம்: சிவன் (பன்னிரண்டு ஜோதிர்லிங்கங்களில் முதலாவது)
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி, கார்த்திகைப் பௌர்ணமி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
மகாபாரதத்தில் குறிப்பிடப்படும் தீர்த்தமான பிரபாஸில், சௌராஷ்டிரக் கடற்கரையில் சோமநாதர் கோயில் அமைந்துள்ளது; இங்கு இருந்த தொடக்ககாலக் கோயில் எப்போது கட்டப்பட்டது என்பது உறுதியாகத் தெரியவில்லை. குறிப்பாக 1026இல் கஜினி முகம்மதுவின் படையெடுப்புக்குப் பிறகும், இத்தலம் பலமுறை தாக்கப்பட்டு மீண்டும் கட்டப்பட்டது; இன்றைய கோயில் 1951இல் பிரதிஷ்டை செய்யப்பட்டது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: சோமனின், அதாவது சந்திரனின், தலைவர் என்பது இப்பெயரின் பொருள். புராணக் கதையின்படி, இழந்த ஒளியை மீண்டும் பெறுவதற்காகச் சோமன் (சந்திரன்) ‘ஒளி’ என்று பொருள்படும் பிரபாஸில் நீராடினார்; சந்திரனின் வளர்பிறையும் தேய்பிறையும் இக்கதையுடன் தொடர்புபடுத்தப்படுகின்றன.
துவாரகாதீஷ் கோயில் (ஜகத் மந்திர்)
દ્વારકાધીશ મંદિર
துவாரகை, தேவபூமி துவாரகா மாவட்டம்
தெய்வம்: துவாரகையின் தலைவரான துவாரகாதீஷராகக் கிருஷ்ணர்
திருவிழாக்கள்: கிருஷ்ண ஜெயந்தி, ஹோலி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
72 தூண்களின் மீது அமைந்துள்ள இந்த ஐந்து மாடிக் கோயில், சார் தாம்களில் ஒன்றாகவும் விஷ்ணுவின் திவ்ய தேசங்களில் ஒன்றாகவும் விளங்குகிறது. தொல்லியல் கண்டுபிடிப்புகள் இங்கு ஒரு தொடக்ககாலச் சன்னிதி இருந்ததைக் காட்டுகின்றன; அது அதிகபட்சம் ஏறத்தாழ கி.மு. 200 அளவுக்குப் பழமையானதாக இருக்கலாம். இன்றைய கட்டடம் பெரும்பாலும் 15, 16ஆம் நூற்றாண்டுகளைச் சேர்ந்தது.
அம்பாஜி மாதா கோயில்
અંબાજી મંદિર
அம்பாஜி, பனாஸ்காந்தா மாவட்டம்
தெய்வம்: புனித வீசா யந்திரத்தின் மூலம் வழிபடப்படும் அம்பா
முக்கிய சக்தி பீடமாகப் போற்றப்படும் இந்தக் கோயில், ஆரவல்லி மலைத்தொடரின் அராசூர் குன்றில் அமைந்துள்ளது. இங்கு மனித வடிவிலான திருவுருவம் இல்லை; தேவியின் தோற்றத்தை உணர்த்தும் வகையில் நாள்தோறும் அலங்கரிக்கப்படும் புனித வடிவியல் யந்திரத்தை மையமாகக் கொண்டே வழிபாடு நடைபெறுகிறது. மேற்கு இந்தியாவில் அதிகம் பக்தர்கள் கூடும் திருப்பயணத் தலங்களில் இதுவும் ஒன்று.
பாலிதானா கோயில்கள் (சத்ருஞ்சயம்)
પાલીતાણા
சத்ருஞ்சய மலைகள், பாலிதானா, பாவ்நகர் மாவட்டம் · சமணம்
தெய்வம்: முதல் தீர்த்தங்கரரான ரிஷபநாதர் (ஆதிநாதர்)
சத்ருஞ்சய மலைகளின் உச்சியில் ஏறத்தாழ 900 சன்னிதிகள் அமைந்துள்ளதால், பாலிதானா ‘கோயில்களின் நகரம்’ என்று அழைக்கப்படுகிறது. இன்றும் நிலைத்திருக்கும் மிகப் பழமையான கோயில்கள் ஏறத்தாழ 11ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்தவை; சுவேதாம்பர சமண மரபின் மிகப் புனிதமான திருப்பயணத் தலங்களில் இதுவும் ஒன்றாகும்.
ஹரியானா
மாநிலம்
பிரம்ம சரோவர்
ब्रह्म सरोवर
குருக்ஷேத்திரம்
தெய்வம்: பிரம்மா; புனிதக் குளம்
திருவிழாக்கள்: சூரிய கிரகண நீராடல், கீதா ஜெயந்தி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
குருக்ஷேத்திரத்தில் உள்ள இந்தப் பரந்த புனிதக் குளம் பிரம்மாவுடன் தொடர்புடையது. உள்ளூர்ப் புரோகிதர்கள் பராமரிக்கும் இந்து வம்சாவளிப் பதிவேடுகள் இங்கு பாதுகாக்கப்படுகின்றன. தூய்மைக்காக யாத்ரீகர்கள் இதன் நீரில் நீராடுகின்றனர்; ஆண்டுதோறும் கீதா மகோத்சவமும் இங்கு நடைபெறுகிறது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: சூரிய கிரகணத்தின்போது இங்கு நீராடுவது நெடுங்கால வழக்கம். கண்ணுக்குத் தெரியும் கிரகணம் மிகப்பெரிய கூட்டத்தை ஈர்க்கும்; 2006 மார்ச் 29 அன்று நிகழ்ந்த கிரகணத்துக்குச் சுமார் பத்து லட்சம் பேர் வந்ததாக மதிப்பிடப்படுகிறது.
ஜோதிசர்
ज्योतिसर
குருக்ஷேத்திரம்
தெய்வம்: கிருஷ்ணர் (பகவத் கீதை உபதேசிக்கப்பட்ட இடம்)
திருவிழாக்கள்: கீதா ஜெயந்தி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
குருக்ஷேத்திரப் போர்க்களத்தின் இந்த இடத்தில்தான் கிருஷ்ணர் அர்ஜுனனுக்குப் பகவத் கீதையை உபதேசித்து, தமது விஸ்வரூபத்தைக் காட்டினார் என்று இந்து மரபு கூறுகிறது. ஆதி சங்கரர் இவ்விடத்தை அடையாளம் கண்டதாகக் கூறப்படுகிறது; இன்று இது கிருஷ்ணர் யாத்திரைச் சுற்றின் ஒரு பகுதியாக உள்ளது.
மாதா மானசா தேவி கோயில்
माता मनसा देवी मंदिर
பிலாஸ்பூர் கிராமம், பஞ்ச்குலா மாவட்டம் (சண்டிகருக்குச் சற்று வெளியே)
தெய்வம்: சக்தியின் ஒரு வடிவமான மானசா தேவி
திருவிழாக்கள்: சைத்ர நவராத்திரி திருவிழா, ஆஸ்வின (சரத்) நவராத்திரி திருவிழா
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சிவாலிக் மலையடிவாரத்தில் அமைந்துள்ள இக்கோயில் வளாகம் சுமார் 100 ஏக்கர் பரப்பளவு கொண்டது; ஓர் ஆலய வாரியம் இதை நிர்வகிக்கிறது. அருகிலுள்ள சண்டி கோயிலுடன் சேர்த்து, சண்டிகர் பகுதியில் அதிகம் பக்தர்கள் வருகை தரும் தேவி கோயில்களில் இதுவும் ஒன்றாகும்.
இமாச்சலப் பிரதேசம்
மாநிலம்
ஜ்வாலாமுகி (ஜ்வாலா ஜி) கோயில்
ज्वालामुखी मंदिर
ஜ்வாலாமுகி, காங்ரா மாவட்டம்
தெய்வம்: அணையாத சுடர்களாக வழிபடப்படும் ஜ்வாலா தேவி
திருவிழாக்கள்: சைத்ர, ஆஸ்வின நவராத்திரிகள்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
திருவுருவத்துக்குப் பதிலாக, நிலத்தடியிலிருந்து கசியும் இயற்கை எரிவாயுவால் எரியும் பாறையிலிருந்து எழும் சிறு சுடர்களாக இங்கு தேவி வழிபடப்படுகிறார். மகாபாரதத்திலும் பிற நூல்களிலும் குறிப்பிடப்படும் இச்சன்னிதியைத் தேவியின் பீடமாகப் பக்தர்கள் போற்றுகின்றனர்.
இடும்பி தேவி கோயில்
हिडिम्बा देवी मंदिर
துங்ரி, மணாலி
தெய்வம்: இடும்பி தேவி
திருவிழாக்கள்: நவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
மகாபாரதத்தில் பீமனின் மனைவியான இடும்பியுடன் தொடர்புடைய பாறையையும் குகையையும் சுற்றி, 1553இல் மகாராஜா பகதூர் சிங்கால் கட்டப்பட்ட இந்தத் தேவதாரு மரச் சன்னிதி, தேவதாருக் காட்டில் அமைந்துள்ளது. அடுக்குகளைக் கொண்ட மரக்கூரையும் நுட்பமாகச் செதுக்கப்பட்ட வாயில்களும் இதை இமயமலைக் கோயில் கட்டடக்கலையின் சிறந்த எடுத்துக்காட்டாக ஆக்குகின்றன.
சாமுண்டா தேவி கோயில் (சாமுண்டா நந்திகேஸ்வர் தாம்)
चामुंडा देवी मंदिर
பாலம்பூர் அருகே, காங்ரா மாவட்டம்
தெய்வம்: துர்க்கையின் உக்கிர வடிவமான சாமுண்டா
திருவிழாக்கள்: நவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
இமாச்சலப் பிரதேசத்தில் அதிகம் பக்தர்கள் வருகை தரும் சன்னிதிகளில் ஒன்றான இது, எளிதில் சென்றடைய முடியாத பழைய மலையுச்சிச் சன்னிதியான ஆதி ஹிமானி சாமுண்டாவுக்குப் பதிலாக, பக்தர்கள் எளிதில் சென்றடையக்கூடிய தேவி பீடமாகச் சுமார் நான்கு நூற்றாண்டுகளுக்கு முன்பு கட்டப்பட்டதாக நம்பப்படுகிறது. பக்தர்கள் நேர்த்திக்கடன் செலுத்தவும் வழிபடவும் இங்கு வருகின்றனர்.
ஜார்க்கண்ட்
மாநிலம்
பைத்யநாத் தாம்
बैद्यनाथ धाम
தேவ்கர்
தெய்வம்: பைத்யநாதராக (வைத்தியநாதர்) சிவன்; ஜெயதுர்க்கையாகத் தேவி
திருவிழாக்கள்: சிராவணி திருவிழா (சிராவண மாதம்), மகா சிவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
பன்னிரண்டு ஜோதிர்லிங்கங்களில் ஒன்றாகக் கருதப்படும் இவ்வளாகத்தில், முதன்மை பைத்யநாதர் சன்னிதியுடன் இருபதுக்கும் மேற்பட்ட சிறு கோயில்களும் உள்ளன. ராவணன் லிங்கத்தை இங்கு கீழே வைத்ததாகவும், அது இங்கேயே நிலைத்துவிட்டதாகவும் பிரபலமான புராணம் கூறுகிறது. சதியின் இதயம் விழுந்ததாகப் பக்தர்கள் நம்பும் சக்தி பீடமாகவும் இத்தலம் போற்றப்படுகிறது.
ரஜ்ரப்பா சின்னமஸ்திகா கோயில்
छिन्नमस्तिका मंदिर, रजरप्पा
ரஜ்ரப்பா, ராம்கர் மாவட்டம்
தெய்வம்: பத்து மகாவித்யைகளில் ஒருவரான சின்னமஸ்தா
திருவிழாக்கள்: மகர சங்கராந்தி திருவிழா, விஜயதசமி திருவிழா
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
ரஜ்ரப்பா அருவிக்கு அருகே, தாமோதர், பேரா (பைரவி) ஆறுகள் சங்கமிக்கும் இடத்தில் உள்ள ஒரு சிறு குன்றின் மேல் இக்கோயில் அமைந்துள்ளது. உள்ளூர்ப் பழங்குடிச் சமூகங்கள் நெடுங்காலமாக இங்கு வழிபட்டு வருகின்றனர்; 18ஆம் நூற்றாண்டுக்குள் இது சின்னமஸ்தா வழிபாட்டின் முக்கிய மையமாக நிலைபெற்றிருந்தது. மூலச் சன்னிதி பின்னர் அழிந்துவிட்டது; பழைய திருவுருவம் இப்போது புதிய கோயிலில் உள்ளது.
சிகர்ஜி (சம்மேத் சிகர்)
सम्मेद शिखर
பாரஸ்நாத் மலை, கிரிடீ மாவட்டம் · சமணம்
தெய்வம்: பார்ஸ்வநாதர் உள்ளிட்ட இருபத்து நான்கு தீர்த்தங்கரர்களில் இருபது பேர்
திருவிழாக்கள்: மலையுச்சிச் சன்னிதிகளுக்கு ஆண்டு முழுவதும் நடைபெறும் யாத்திரை
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
திகம்பர, சுவேதாம்பர மரபுகளைச் சேர்ந்த சமணர்கள், இருபது தீர்த்தங்கரர்கள் இங்கு வீடுபேறு அடைந்ததாக நம்புகின்றனர். அதனால் இம்மலையை மிக முக்கியமான சமணத் தீர்த்தமாகப் போற்றுகின்றனர். யாத்ரீகர்கள் வழக்கமாக மதுபனிலிருந்து புறப்பட்டு, தீர்த்தங்கரர்களின் திருவடிச் சுவடுகள் பதிக்கப்பட்ட மலையுச்சிச் சன்னிதிகளின் (டோங்குகள்) சுற்றுப் பாதையில் நடக்கின்றனர். சுமார் 1,365 மீட்டர் உயரமுள்ள இது ஜார்க்கண்டின் மிக உயரமான சிகரமாகும்.
கர்நாடகம்
மாநிலம்
உடுப்பி ஸ்ரீ கிருஷ்ண மடம்
ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠ
உடுப்பி
தெய்வம்: கிருஷ்ணர்
திருவிழாக்கள்: பர்யாயம் (இரண்டாண்டுக்கு ஒருமுறை நடைபெறும் பொறுப்பு ஒப்படைப்பு), கிருஷ்ண ஜெயந்தி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
13ஆம் நூற்றாண்டில் தத்துவஞானி மத்வாச்சாரியரால் நிறுவப்பட்ட இச்சன்னிதி, எட்டு மடங்களால் (அஷ்ட மடங்கள்) சுழற்சி முறையில் நிர்வகிக்கப்படுகிறது. கவிஞரும் பக்தருமான கனகதாசருடன் தொடர்புடைய கனகன கிண்டி என்ற சிறிய பின்னல் சாளரத்தின் வழியே பக்தர்கள் மரபாக மூர்த்தியைத் தரிசிக்கின்றனர்.
மேற்குத் தொடர்ச்சி மலையில் குமாரதாரா நதிக்கரையில் அமைந்துள்ள இக்கோயில், இங்கு அடைக்கலம் புகுந்ததாகக் கூறப்படும் வாசுகி நாகத்துடன் மரபில் தொடர்புடையது. பரசுராம க்ஷேத்திரத்தின் புனிதத் தலங்களில் ஒன்றாகக் கருதப்படும் இது, தற்போது கர்நாடக அறநிலையத் துறையால் நிர்வகிக்கப்படுகிறது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: ஜாதகத்தில் காணப்படும் சர்ப்ப (நாக) தோஷத்திலிருந்து நிவாரணம் வேண்டி பக்தர்கள் செய்யும் சர்ப்ப தோஷ பரிகாரம், ஆயில்ய பலி பூஜைகளுக்காக இக்கோயில் பரவலாக அறியப்படுகிறது.
துங்கா நதிக்கரையில் உள்ள சிருங்கேரி, ஆதி சங்கரர் நிறுவியதாக மரபு கூறும் ஒரு மடத்தின் இருப்பிடமாகும்; ஆனால் அது முக்கியத்துவம் பெற்றது 14ஆம் நூற்றாண்டில்தான் என்று அறிஞர்கள் கணிக்கின்றனர். அருகிலுள்ள வித்யாசங்கரர் கோயில் தொடக்க விஜயநகரக் காலத்தில் ஏறத்தாழ 1338இல் கட்டி முடிக்கப்பட்டது; இதில் ஹொய்சள, விஜயநகரப் பாணிகள் கலந்துள்ளன.
ஜோதிடத் தொடர்பு: வித்யாசங்கரர் கோயில் மண்டபத்தில் பன்னிரண்டு ராசிகளின் சின்னங்கள் செதுக்கப்பட்ட பன்னிரண்டு தூண்கள் உள்ளன. சூரிய மாதங்களுக்கு ஏற்ப ஒவ்வொரு தூணின் மீதும் மாறிமாறி சூரிய ஒளி விழுவதாக மக்களிடையே கூறப்படுகிறது. ஆனால் 2011இல் வெளியான ஓர் ஆய்வு, தூண்–ராசி பொருத்தம் கோயில் கட்டப்பட்ட காலத்தைவிட மிகவும் முந்தைய ஒரு காலகட்டத்துக்கு மட்டுமே பொருந்தும் என்று கண்டறிந்தது; எனவே இந்த அமைப்பை ஒரு குறியீடாகக் கருதுவதே பொருத்தமானது.
துங்கபத்திரைக் கரையில் அமைந்துள்ள முன்னாள் விஜயநகரத் தலைநகரான ஹம்பியின் மையத்தில் இன்றும் வழிபாடு நடைபெறும் கோயில் இது. இதன் மையப்பகுதி பேரரசைவிடப் பழமையானது; விஜயநகர ஆட்சியாளர்களின் ஆதரவால் கோயில் பெரிதும் வளர்ந்தது. 1565இல் நகரம் சூறையாடப்பட்ட பின்னரும் இங்கு வழிபாடு தொடர்ந்தது. யுனெஸ்கோ பட்டியலில் இடம்பெற்றுள்ள ஹம்பி நினைவுச்சின்னத் தொகுப்பின் ஒரு பகுதியாக இது விளங்குகிறது.
கேரளம்
மாநிலம்
சபரிமலை ஸ்ரீ தர்ம சாஸ்தா கோயில்
ശബരിമല ശ്രീ ധർമ്മശാസ്താ ക്ഷേത്രം
சபரிமலை, பத்தனம்திட்டா மாவட்டம்
தெய்வம்: ஐயப்பன் (தர்ம சாஸ்தா)
திருவிழாக்கள்: மண்டல பூஜை, மகரவிளக்கு
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
பெரியாறு புலிகள் காப்பகத்துக்குள் அமைந்துள்ள காட்டு மலைச் சன்னிதி இது. மரபுப்படி விரதம் இருந்து, இருமுடிக் கட்டைச் சுமந்து மலையேறியே பக்தர்கள் இங்கு வருகின்றனர். குறிப்பிட்ட காலங்களில் மட்டுமே திறக்கப்படும் இத்தலத்துக்கு ஆண்டுதோறும் லட்சக்கணக்கான யாத்ரீகர்கள் வருகின்றனர்; இதைத் திருவிதாங்கூர் தேவஸ்வம் வாரியம் நிர்வகிக்கிறது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: கோயில் விவகாரங்களில் தெய்வத்தின் விருப்பத்தை அறியப் பயன்படும் கேரள ஜோதிட விசாரணையான அஷ்டமங்கல தேவப் பிரசன்னத்தைச் சபரிமலைக் கோயில் நிர்வாகம் அவ்வப்போது நடத்தி வந்துள்ளது.
திருவிழாக்கள்: குருவாயூர் ஏகாதசி, கும்ப உற்சவம், கிருஷ்ண ஜெயந்தி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
தென்னகத் துவாரகை என்று அடிக்கடி அழைக்கப்படும் இக்கோயில், 14ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த ஒரு நூலில் குருவாயூர் எனக் குறிப்பிடப்படுகிறது. இன்று கிடைக்கும் மிகப் பழைய கோயில் பதிவுகள் 17ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்தவை. பக்திக் காவியமான நாராயணீயம் இங்கு மேல்பத்தூர் நாராயண பட்டத்திரியால் இயற்றப்பட்டது; கோயிலைக் குருவாயூர் தேவஸ்வம் நிர்வகிக்கிறது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: கோயில் விவகாரங்களில் தெய்வத்தின் விருப்பத்தை அறிய அஷ்டமங்கல தேவப் பிரசன்னம் நடத்தப்படும் கேரளக் கோயில்களில் குருவாயூரும் ஒன்று. 2007இல் நடைபெற்ற பிரசன்னம், 17 ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு நடந்த முதலாவது பிரசன்னம் எனச் செய்தி வெளியானது.
ஸ்ரீ பத்மநாபசுவாமி கோயில்
ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം
திருவனந்தபுரம்
தெய்வம்: பத்மநாபர் (அனந்த நாகத்தின் மீது பள்ளிகொண்ட விஷ்ணு)
நாலாயிர திவ்யப் பிரபந்தத்தில் போற்றப்படும் இக்கோயில், 18ஆம் நூற்றாண்டில் திருவிதாங்கூர் மன்னர் மார்த்தாண்ட வர்மாவின் காலத்தில் இன்றைய வடிவில் மீண்டும் கட்டப்பட்டது; அவர் தன் அரசையே தெய்வத்துக்கு அர்ப்பணித்தார். 2011இல் இதன் நிலவறைகளில் வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க பெரும் புதையல் இருப்பது கண்டறியப்பட்டபோது, இக்கோயில் உலகளவில் கவனம் பெற்றது.
ஆற்றுக்கால் பகவதி கோயில்
ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം
திருவனந்தபுரம்
தெய்வம்: ஆற்றுக்கால் அம்மன் (பத்ரகாளி; கண்ணகியாகவும் கருதப்படுகிறாள்)
திருவிழாக்கள்: ஆற்றுக்கால் பொங்காலை (கும்ப மாதம்)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
கேரளத் தலைநகரில் உள்ள இந்த அம்மன் கோயில், உள்ளூர் மரபில் தமிழ்க் காப்பியமான சிலப்பதிகாரத்தின் நாயகி கண்ணகியுடன் தொடர்புடையதாகக் கருதப்படுகிறது. நகரத் தெருக்கள் நெடுகிலும் பெண்கள் பானைகளில் அரிசி சமைத்துப் படைக்கும் ஆண்டுப் பொங்காலை, சமய நிகழ்வில் பெண்கள் பங்கேற்கும் மிகப்பெரிய ஒன்றுகூடல்களில் ஒன்றாகக் கின்னஸ் உலக சாதனைகள் அமைப்பால் அங்கீகரிக்கப்பட்டுள்ளது.
மத்தியப் பிரதேசம்
மாநிலம்
மகாகாளேஸ்வரர் ஜோதிர்லிங்கம்
महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंग
உஜ்ஜயினி
தெய்வம்: காலத்தின் தலைவரான மகாகாளராகச் சிவன் (ஒரு ஜோதிர்லிங்கம்)
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி, சிம்மஸ்த கும்பமேளா, சிராவண சோமவாரம்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
பழம்பெரும் நகரான உஜ்ஜயினியில் ஷிப்ரா ஆற்றின் அருகே உள்ள இந்த ஜோதிர்லிங்கம் சுயம்புவாகத் தோன்றியது என்று பக்தர்கள் நம்புகின்றனர். ஏழு புனித நகரங்களில் (சப்த புரி) ஒன்றான உஜ்ஜயினி, கும்பமேளா நடைபெறும் நான்கு இடங்களில் ஒன்றாகும்; இங்கு அது சிம்மஸ்தம் என்ற பெயரில் நடைபெறுகிறது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: பாரம்பரிய இந்திய வானியல் தனது முதன்மைத் தீர்க்கரேகையை உஜ்ஜயினி (பண்டைய அவந்தி) வழியாக அமைத்தது; எனவே சித்தாந்தக் கணக்கீடுகளுக்கான அடிப்படைத் தீர்க்கரேகையாக இந்நகரம் விளங்கியது. ஏறத்தாழ 1725ஆம் ஆண்டு இரண்டாம் ஜெய் சிங் இங்கு வெறுங்கண்ணால் வானைக் கவனிக்கும் வானியல் ஆய்வகமான வேதசாலையை அமைத்தார்.
மங்கள்நாதர் கோயில்
मंगलनाथ मंदिर
உஜ்ஜயினி
தெய்வம்: மங்கள்நாதராகச் சிவன்
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
ஷிப்ரா ஆற்றங்கரையில் அமைந்துள்ள இக்கோயில், உஜ்ஜயினியில் அதிகம் பக்தர்கள் கூடும் வழிபாட்டுத் தலங்களில் ஒன்றாகும். செவ்வாய் கிரகத்துடன் தொடர்புடைய சடங்குகளுக்காக இங்கு ஏராளமான பக்தர்கள் வருகின்றனர்.
ஜோதிடத் தொடர்பு: மத்ஸ்ய புராணத்தை மேற்கோள் காட்டி, இவ்விடத்தைச் செவ்வாய் கிரகத்தின் பிறப்பிடமாக மரபு கருதுகிறது. ஜாதகத்தில் செவ்வாய் பாதிப்பை ஏற்படுத்தக்கூடிய நிலையில் இருப்பவர்கள் செய்யும் செவ்வாய் தோஷ நிவாரண (பாத்) பூஜைக்கு இத்தலம் பெயர்பெற்றது.
ஓம்காரேஸ்வரர் கோயில்
ओंकारेश्वर मंदिर
மாந்தாதா தீவு, கண்ட்வா மாவட்டம்
தெய்வம்: ஓம்காரேஸ்வரராகச் சிவன் (ஒரு ஜோதிர்லிங்கம்); எதிர்க்கரையில் மமலேஸ்வரர்
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி, கார்த்திகைப் பௌர்ணமி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
நர்மதை ஆற்றில், புனித ‘ஓம்’ எழுத்தின் வடிவில் இருப்பதாகக் கூறப்படும் மாந்தாதா தீவில் இக்கோயில் அமைந்துள்ளது. இது 11ஆம் நூற்றாண்டில் மால்வாவின் பரமார மன்னர்களால் கட்டப்பட்டதாகக் கருதப்படுகிறது; 18ஆம் நூற்றாண்டில் ஹோல்கர்களால் மீண்டும் கட்டப்பட்டது.
கந்தாரியா மகாதேவர் கோயில்
कंदारिया महादेव मंदिर
கஜுராஹோ, சத்தர்பூர் மாவட்டம்
தெய்வம்: சிவன்
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
கஜுராஹோ கோயில் தொகுதியிலேயே மிகப்பெரியதும் நுணுக்கமான அலங்கார வேலைப்பாடுகள் கொண்டதுமான இக்கோயில், சந்தேலர் காலத்தின் தலைசிறந்த படைப்பாகும். வானளாவிய சிகரங்களுக்கும் அடர்த்தியான சிற்ப வேலைப்பாடுகளுக்கும் இது புகழ்பெற்றது. 1986ஆம் ஆண்டு யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளப் பட்டியலில் சேர்க்கப்பட்ட கஜுராஹோ தளத்தின் ஒரு பகுதியாகவும் இது விளங்குகிறது.
மகாராஷ்டிரம்
மாநிலம்
திரியம்பகேஸ்வரர் கோயில்
त्र्यंबकेश्वर मंदिर
திரியம்பக், நாசிக் மாவட்டம்
தெய்வம்: சிவன் (பன்னிரண்டு ஜோதிர்லிங்கங்களில் ஒன்று)
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி, சிம்மஸ்த கும்பமேளா
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
கோதாவரி ஆற்றின் தோற்றுவாய் அருகே அமைந்துள்ள இந்த ஜோதிர்லிங்கக் கோயில், பல மரபுவழிச் சடங்குகளின் முக்கியத் தலமாக விளங்குகிறது. இன்றுள்ள கற்கோயில் பதினெட்டாம் நூற்றாண்டில் பேஷ்வா பாலாஜி பாஜிராவ் காலத்தில் கட்டப்பட்டது. இதிலுள்ள குசாவர்த்த குண்டம், கோதாவரி ஆற்றின் தோற்றுவாயாகப் போற்றப்படுகிறது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: சிம்மஸ்தம் எனப்படும் நாசிக்–திரியம்பக் கும்பமேளா, குரு சிம்ம ராசியில் பிரவேசிக்கும்போது, ஏறத்தாழ பன்னிரண்டு ஆண்டுகளுக்கு ஒருமுறை நடைபெறுகிறது.
ஸ்ரீ சித்திவிநாயகர் கோயில்
श्री सिद्धिविनायक मंदिर
பிரபாதேவி, மும்பை
தெய்வம்: சித்திவிநாயகராக அருள்பாலிக்கும் விநாயகர்
திருவிழாக்கள்: விநாயகர் சதுர்த்தி, சங்கடஹர சதுர்த்தி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
1801ஆம் ஆண்டு லக்ஷ்மண் விது, தேவுபாய் பாட்டீல் ஆகியோரால் முதலில் கட்டப்பட்ட இக்கோயில், மும்பையில் அதிகம் பக்தர்கள் தரிசிக்கும் தலங்களில் ஒன்றாக வளர்ந்துள்ளது. கருவறையின் மரக் கதவுகளில் விநாயகரின் எட்டு அஷ்டவிநாயக வடிவங்கள் செதுக்கப்பட்டுள்ளன; உட்கூரையில் பொன் தகடுகள் பதிக்கப்பட்டுள்ளன.
சனி ஷிங்னாபூர்
शनि शिंगणापूर
ஷிங்னாபூர், நெவாசா வட்டம், அகல்யாநகர் (அகமதுநகர்) மாவட்டம்
தெய்வம்: திறந்தவெளியில் கருங்கல்லாக வழிபடப்படும் சனி பகவான்
திருவிழாக்கள்: சனி ஜெயந்தி, சனி அமாவாசை (சனிக்கிழமையில் வரும் அமாவாசை)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சனி பகவானுக்கான இந்தக் கிராமக் கோயில், பெரும் எண்ணிக்கையிலான பக்தர்களை ஈர்க்கிறது. வீடுகளில் கதவு நிலைகள் இருந்தும் கதவுகள் இல்லாததற்காக இக்கிராமம் பெயர்பெற்றது. சனி பகவான் கிராமத்தைக் காப்பதாக உள்ளூர் மக்கள் கொண்டுள்ள நம்பிக்கையில் வேரூன்றிய வழக்கம் இது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: சனி கிரகத்துக்குரிய புகழ்பெற்ற கோயில்களில் இதுவும் ஒன்று. இங்கு சனிக்கிழமைகளிலும், குறிப்பாகச் சனிக்கிழமையில் வரும் அமாவாசையன்றும் வழிபாடு செய்வது மிகவும் மங்களகரமானதாகக் கருதப்படுகிறது.
திருவிழாக்கள்: கிருஷ்ண ஜெயந்தி, ரத யாத்திரை, கார்த்திகைப் பௌர்ணமி, வசந்தப் பௌர்ணமி நாள்களில் நடைபெறும் ராசலீலை
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
இம்பால் மாவட்டத்தின் மிகப்பெரிய வைணவக் கோயில் எனக் கருதப்படும் இக்கோயில், பொன்முலாம் பூசப்பட்ட இரட்டைக் குவிமாடங்களைக் கொண்டது. 1846ஆம் ஆண்டு மகாராஜா நர சிங்கின் ஆணைப்படி கட்டப்பட்டது. நிலநடுக்கத்துக்குப் பின்னர் மகாராஜா சந்திரகீர்த்தியால் மீண்டும் கட்டப்பட்டு, 1876ஆம் ஆண்டு பிரதிஷ்டை செய்யப்பட்டது. உள்ளூர் மரபு, இக்கோயில் திருவுருவத்தை 1776ஆம் ஆண்டு மகாராஜா பாக்யசந்திரருடன் தொடர்புபடுத்துகிறது. பிரதிஷ்டையின்போது ராசலீலையும் நிகழ்த்தப்பட்டது.
காங்லாவும் பகங்பா கோயிலும்
இம்பால் · பழங்குடி மரபு
தெய்வம்: சனாமஹி சமயத்தின் (பாரம்பரிய மெய்தெய் நம்பிக்கை) முதன்மைத் தெய்வமான பகங்பா
திருவிழாக்கள்: மேரா ஹௌ சோங்பா, பகங்பா செங் ஹோங்பா
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
மணிப்பூரின் பழைய அரச பீடமான காங்லாவை மெய்தெய் மக்கள் புனிதமாகக் கருதுகின்றனர். அதன் வளாகத்தில் பகங்பா கோயில், பாரம்பரிய மெய்தெய் பாணியில் கட்டப்பட்ட காங்லா உத்ரா ஷாங்லென், சிங்கேய் ஈகோன் குளம் போன்ற புனித இடங்கள் அமைந்துள்ளன. இவை அனைத்தும் சனாமஹி சமய வாழ்வின் முக்கிய அங்கங்களாகும்.
மேகாலயா
மாநிலம்
நார்தியாங் துர்க்கை கோயில்
நார்தியாங், மேற்கு ஜெயந்தியா மலைகள் மாவட்டம்
தெய்வம்: உள்ளூரில் ஜெயந்தேஸ்வரி எனப்படும் துர்க்கை
திருவிழாக்கள்: துர்கா பூஜை
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சுமார் 600 ஆண்டுகள் பழமையானதாகக் கருதப்படும், ஜெயந்தியா மன்னர்களுடன் தொடர்புடைய இக்கோயில், சதியின் இடது தொடை விழுந்ததாகப் பக்தர்கள் நம்பும் சக்தி பீடங்களில் ஒன்றாகக் கருதப்படுகிறது. இங்குள்ள வழிபாடு இந்து மரபையும் காசி-ஜெயந்தியா வழக்கங்களையும் இணைக்கிறது; துர்கா பூஜையின்போது அலங்கரிக்கப்பட்ட வாழைத்தண்டு தேவியின் வடிவமாக வைக்கப்பட்டு, பின்னர் மிண்ட்டு ஆற்றில் கரைக்கப்படுகிறது.
கிறிஸ்தவர்களின் சகாய அன்னை பேராலயம்
லைதும்க்ரா, ஷில்லாங் · கிறிஸ்தவம்
தெய்வம்: கிறிஸ்தவர்களின் சகாய அன்னை மரியா (ரோமன் கத்தோலிக்கப் பேராலயம்)
திருவிழாக்கள்: கிறிஸ்துமஸ், ஈஸ்டர்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
மலைப்பகுதிக்கு வந்த முதல் கத்தோலிக்க மறைப்பணியாளர்களால் 1913இல் இங்கு கட்டப்பட்ட மர ஆலயம் 1936இல் எரிந்துபோனது; அதே ஆண்டு இன்றைய ஆலயத்தின் கட்டுமானம் தொடங்கியது. ஷில்லாங் உயர்மறைமாவட்டத்தின் பேராலயமான இது, சுடுமண் சிலுவைப் பாதை நிலைகளுக்கும் வண்ணக் கண்ணாடிகளுக்கும் பெயர்பெற்றது; 1980இல் திருத்தலமாகவும் திருப்பயண மையமாகவும் அறிவிக்கப்பட்டது.
மிசோரம்
மாநிலம்
மிசோரத்தில் பெரும்பான்மையினர் கிறிஸ்தவர்கள்; பரவலாக ஆவணப்படுத்தப்பட்ட வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க இந்துக் கோயில்கள் அங்கு இல்லை. இங்குள்ள புகழ்பெற்ற வழிபாட்டுத் தலங்கள் பெரும்பாலும் தேவாலயங்களாகும்; அவற்றில் ஒன்றே பொது ஆதாரங்களில் நன்கு ஆவணப்படுத்தப்பட்டுள்ளது.
சாலமோனின் ஆலயம்
ஐசால் · கிறிஸ்தவம்
தெய்வம்: கிறிஸ்தவ வழிபாடு (கோஹ்ரான் தியாங்லிம் திருச்சபை)
திருவிழாக்கள்: கிறிஸ்துமஸ்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
கோஹ்ரான் தியாங்லிம் ("புனிதத் திருச்சபை") சபையினரால் கட்டப்பட்ட இதற்கு 1996இல் அடிக்கல் நாட்டப்பட்டு, 2017இல் கிறிஸ்துமஸ் வழிபாட்டுடன் திறக்கப்பட்டது. பன்னிரண்டு கதவுகளும் மகுடம் சூடிய மூலைக் கோபுரங்களும் கொண்ட இந்தப் பெரிய சதுரக் கட்டடத்தில் உள்ளே சுமார் 2,000 பேர் அமரலாம்; ஐசாலின் அதிகம் பார்வையிடப்படும் அடையாளச் சின்னங்களில் ஒன்றாக இது மாறியுள்ளது.
நாகாலாந்து
மாநிலம்
நாகாலாந்தில் பெரும்பான்மையினர் கிறிஸ்தவர்கள்; பரவலாக ஆவணப்படுத்தப்பட்ட இந்துக் கோயில்கள் அங்கு குறைவு. இங்குள்ள புகழ்பெற்ற புனிதத் தலங்கள் பெரும்பாலும் தேவாலயங்களும் நாகா கிறிஸ்தவ வரலாற்றுடன் தொடர்புடைய இடங்களுமாகும்.
கிறிஸ்தவர்களின் சகாய அன்னை பேராலயம்
கோஹிமா · கிறிஸ்தவம்
தெய்வம்: கிறிஸ்தவர்களின் சகாய அன்னை மரியா (ரோமன் கத்தோலிக்கப் பேராலயம்)
திருவிழாக்கள்: கிறிஸ்துமஸ், ஈஸ்டர்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
கோஹிமா கத்தோலிக்க மறைமாவட்டத்தின் பீடமாக 1991இல் அர்ச்சிக்கப்பட்ட இப்பேராலயத்தின் முகப்பு பாரம்பரிய நாகா வீட்டை நினைவூட்டுகிறது; இதில் மரத்தில் செதுக்கிய பெரிய சிலுவைச் சுரூபம் உள்ளது. 1944 கோஹிமா போரில் உயிரிழந்தவர்களின் நினைவாக ஜப்பானிய நன்கொடையாளர்கள் இதன் செலவில் பெரும்பகுதியை ஏற்றனர்; போரில் பங்கேற்றவர்களின் நல்லிணக்கக் கூட்டங்களையும் இது நடத்தியுள்ளது.
மொலுங்கிமொங் முதல் சிற்றாலயத் தளம்
மொலுங்கிமொங், மொகோக்சுங் மாவட்டம் · கிறிஸ்தவம்
தெய்வம்: நாகா மலைகளின் முதல் பாப்டிஸ்ட் ஆலயத்தின் தளம்
திருவிழாக்கள்: முதல் ஆலயத்தின் ஆண்டுவிழா (டிசம்பர் 22), கிறிஸ்துமஸ்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
அசாமிய நற்செய்தியாளர் கோதுலா இந்த ஆவோ கிராமத்தில் குடியேறிய பின், அமெரிக்க மறைப்பணியாளர் இ. டபிள்யூ. கிளார்க் வந்து, 1872 டிசம்பர் 22 அன்று பதினைந்து பேருக்குத் திருமுழுக்கு அளித்து, கிராமச் சிற்றாலயத்தில் முதல் திருவிருந்தை நடத்தினார். நாகாலாந்தில் பாப்டிஸ்ட் திருச்சபையின் தொடக்கமாக இந்நாள் நினைவுகூரப்படுகிறது; முதல் சிற்றாலயத்தின் இடத்தில் ஒரு நினைவுச்சின்னம் உள்ளது.
ஒடிசா
மாநிலம்
ஜகந்நாதர் கோயில்
ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର
பூரி
தெய்வம்: பலபத்திரர், சுபத்திரையுடன் ஜகந்நாதர் (விஷ்ணு/கிருஷ்ணரின் ஒரு வடிவம்)
முதல் கோயிலை அமைத்தவராக மன்னர் இந்திரத்யும்னனை மரபு கூறுகிறது; இன்றைய வளாகம் 12ஆம் நூற்றாண்டில் கீழைக் கங்க மன்னர் அனந்தவர்மன் சோடகங்கனால் தொடங்கப்பட்டது. நான்கு சார் தாம் யாத்திரைத் தலங்களில் கிழக்குத் தலமாகப் பூரி விளங்குகிறது. வழக்கத்துக்கு மாறாக, இங்குள்ள தெய்வங்கள் புனித வேப்ப மரத்தில் செதுக்கப்பட்டவை; 8, 12 அல்லது 19 ஆண்டுகளுக்கு ஒருமுறை நவகலேபர விழாவில் அவை சடங்கு முறைப்படி புதுப்பிக்கப்படுகின்றன.
கோனார்க் சூரியக் கோயில்
କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର
கோனார்க், பூரி மாவட்டம்
தெய்வம்: சூரியன்
திருவிழாக்கள்: சந்திரபாகா மேளா
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
ஏறத்தாழ கி.பி. 1250இல் கீழைக் கங்க மன்னர் முதலாம் நரசிம்மதேவர் காலத்தில் கட்டப்பட்ட இக்கோயில், குதிரைகள் இழுக்கும் 24 செதுக்கிய சக்கரங்கள் கொண்ட சூரியனின் பிரம்மாண்டக் கல் தேராக வடிவமைக்கப்பட்டது. முதன்மைக் கோபுரம் விழுந்துவிட்டாலும், எஞ்சியிருக்கும் மண்டபமும் சிற்பங்களும் கலிங்கக் கட்டடக்கலையின் சிறந்த சாதனைகளில் ஒன்றாகக் கருதப்படுகின்றன. 1984இல் யுனெஸ்கோ இதை உலகப் பாரம்பரியத் தளமாக அறிவித்தது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: நவகிரகங்களில் முதன்மையான சூரியனுக்காக அமைக்கப்பட்ட இக்கோயில், சூரியனின் தேரைப் போன்ற வடிவில் கட்டப்பட்டுள்ளது. இதன் செதுக்கப்பட்ட சக்கரங்கள் செயல்படும் சூரியக் கடிகாரங்களாகக் கருதப்படுகின்றன; அவற்றின் நிழலைக் கொண்டு நாளின் நேரத்தை அறியலாம்.
லிங்கராஜர் கோயில்
ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର
புவனேஸ்வர்
தெய்வம்: லிங்கராஜராக அருளும் சிவன்
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி, சந்தன யாத்திரை, ருகுணா ரத யாத்திரை
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
புவனேஸ்வரின் மிகப்பெரிய கோயிலான இது, 11ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் இன்றைய வடிவைப் பெற்றது. இது பெரும்பாலும் சோமவம்சி மன்னர் முதலாம் யயாதியுடன் தொடர்புபடுத்தப்படுகிறது; சில பகுதிகள் அதற்கும் முந்தையவையாக இருக்கலாம்; பிற்காலக் கங்கர் காலத்தில் சேர்க்கப்பட்ட பகுதிகளும் உண்டு. கோயில் வளாகத்தில் உள்ள விஷ்ணுவின் உருவங்கள், வளர்ந்து வந்த ஜகந்நாதர் மரபைப் பிரதிபலிக்கின்றன. திருவிழாக் காலங்களில் பக்தர்கள் அருகிலுள்ள பிந்துசாகர் குளத்தில் பாரம்பரியமாக நீராடுகின்றனர்.
பஞ்சாப்
மாநிலம்
பஞ்சாபின் முதன்மைப் புனிதத் தலங்கள் சீக்கியக் குருத்வாராக்கள்; இந்துக் கோயிலான துர்கியானா கோயில், ஹர்மந்திர் சாகிப் அமைந்துள்ள அதே நகரில் உள்ளது.
ஹர்மந்திர் சாகிப் (பொற்கோயில்)
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ
அமிர்தசரஸ் · சீக்கியம்
தெய்வம்: குரு கிரந்த் சாகிப்
திருவிழாக்கள்: குரு நானக் குருபுரப், வைசாகி, பந்தி சோர் திவஸ்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சீக்கிய சமயத்தின் மிகப் புனிதமான குருத்வாரா, 1577ஆம் ஆண்டு குரு ராம் தாஸ் காலத்தில் நிறைவுபெற்ற அம்ரித் சரோவர் குளத்தின் நடுவே அமைந்துள்ளது. குரு அர்ஜன் இத்தலத்தை உருவாக்கி, 1604ஆம் ஆண்டு ஆதி கிரந்தத்தை இங்கு நிறுவினார். இங்குள்ள லங்கரில் வரும் அனைவருக்கும் இலவசச் சைவ உணவு வழங்கப்படுகிறது; நாள்தோறும் ஒரு லட்சத்துக்கும் மேற்பட்டோர் இங்கு வருகின்றனர்.
துர்கியானா கோயில்
அமிர்தசரஸ்
தெய்வம்: லட்சுமி, விஷ்ணுவுடன் துர்க்கை
திருவிழாக்கள்: நவராத்திரி, தசரா, கிருஷ்ண ஜெயந்தி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
ஹர்மந்திர் சாகிப்பை நினைவூட்டும் பாணியில் 1921ஆம் ஆண்டு மீண்டும் கட்டப்பட்ட இக்கோயில், தனக்கென அமைந்த புனிதக் குளத்தின் நடுவே உள்ளது. 1893ஆம் ஆண்டு அமிர்தசரஸ் மாவட்ட அரசிதழ் உள்ளிட்ட பழைய பதிவுகள், இந்து பக்தர்கள் ஏற்கெனவே வந்து வழிபட்ட தேவி சன்னிதியும் குளமும் இவ்விடத்தில் இருந்ததாகக் குறிப்பிடுகின்றன.
தக்த் ஸ்ரீ கேஸ்கர் சாகிப்
ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ
ஆனந்த்பூர் சாகிப், ரூப்நகர் மாவட்டம் · சீக்கியம்
தெய்வம்: குரு கிரந்த் சாகிப்
திருவிழாக்கள்: வைசாகி, ஹோலா மொஹல்லா
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சீக்கிய சமயத்தின் ஐந்து அதிகார பீடங்களான தக்த்களில் ஒன்றான கேஸ்கர் சாகிப், 1699ஆம் ஆண்டு குரு கோவிந்த் சிங் கால்சாவை நிறுவிய இடமாகும். ஒன்பதாவது, பத்தாவது குருமார்களின் வாழ்விடமாக ஆனந்த்பூர் சாகிப் இருந்தது; இந்நகரின் கோட்டைகள் குரு கோவிந்த் சிங்கால் கட்டப்பட்டவை.
படைப்புக் கடவுளான பிரம்மாவுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட இந்தியாவின் மிகச் சில கோயில்களில் ஒன்றான இது, புனித புஷ்கர் ஏரியின் அருகே அமைந்துள்ளது. இன்றைய கட்டமைப்பு 14ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்ததாகக் கருதப்படுகிறது; பிற்காலத்தில் மீண்டும் கட்டப்பட்ட பகுதிகளும் உள்ளன. சிவப்புநிறக் கோபுரமும் அன்னப்பறவை (ஹம்சம்) வடிவமும் இக்கோயிலின் தனிச்சிறப்புகளாகும்.
கர்ணி மாதா கோயில்
करणी माता मंदिर
பிகானேர் அருகிலுள்ள தேஷ்நோக்
தெய்வம்: கர்ணி மாதா
திருவிழாக்கள்: சைத்ர, ஆஸ்வின நவராத்திரிகள்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
போற்றப்படும் சாரண் இனப் பெண் துறவி கர்ணி மாதா மறைந்த பிறகு, சுமார் 1530ஆம் ஆண்டு இச்சன்னிதி உருவானது; பின்னர் பல நூற்றாண்டுகளாகப் பக்தர்களால் விரிவுபடுத்தப்பட்டது. கோயிலில் வாழும் ஆயிரக்கணக்கான எலிகளுக்காக இது பரவலாக அறியப்படுகிறது. ‘காபா’ என்று அழைக்கப்படும் அந்த எலிகளைப் பக்தர்கள் பாதுகாத்து உணவளிக்கின்றனர்.
தில்வாரா சமணக் கோயில்கள்
दिलवाड़ा जैन मंदिर
மவுண்ட் அபு, சிரோஹி மாவட்டம் · சமணம்
தெய்வம்: ஆதிநாதர், நேமிநாதர் உள்ளிட்ட சமணத் தீர்த்தங்கரர்கள்
திருவிழாக்கள்: மகாவீர் ஜெயந்தி, பர்யுஷணம்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சௌலுக்ய (சோலங்கி) மன்னர் முதலாம் பீமனின் அமைச்சர் விமல் ஷாவால் தொடங்கப்பட்டு, அமைச்சர் வஸ்துபாலரால் விரிவாக்கப்பட்ட இந்தச் சுவேதாம்பர சமணக் கோயில் தொகுதி 11 முதல் 16ஆம் நூற்றாண்டுகளுக்கு இடையில் கட்டப்பட்டது. வெண்பளிங்கில் செய்யப்பட்ட வியக்கத்தக்க நுணுக்கமான சிற்பங்களுக்காக இக்கோயில்கள் புகழ்பெற்றவை.
சிக்கிம்
மாநிலம்
சிக்கிமின் புகழ்பெற்ற புனிதத் தலங்கள் பெரும்பாலும் பௌத்த மடாலயங்களாகும்; நேபாளி மொழி பேசும் மக்களும் கிராதி சமூகத்தினரும் போற்றும் இந்துச் சன்னிதிகளும் இங்கு உள்ளன.
ரும்டெக் மடாலயம் (தர்ம சக்கர மையம்)
காங்டாக் அருகே · பௌத்தம்
தெய்வம்: திபெத்திய பௌத்தத்தின் கர்ம காக்யு மரபின் தலைமைப் பீடம்
திருவிழாக்கள்: லோசார் (திபெத்தியப் புத்தாண்டு), லோசாருக்கு முன் நடைபெறும் குதோர் சாம் நடனங்கள்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
18ஆம் நூற்றாண்டின் நடுப்பகுதியில் 12ஆவது கர்மாபாவின் காலத்தில் இங்கு முதன்முதலில் ஒரு மடாலயம் கட்டப்பட்டது. 1959இல் திபெத்திலிருந்து வந்த 16ஆவது கர்மாபா, புலம்பெயர்ந்த நிலையில் தமது தலைமையிடமாக இதை மீண்டும் கட்டினார்; 1966ஆம் ஆண்டு லோசார் நாளில் இதைத் திறந்து வைத்தார். பொன்னால் ஆன ஒரு ஸ்தூபத்தில் அவரது புனிதச் சின்னங்கள் வைக்கப்பட்டுள்ளன; அதற்கு எதிரே உயர்நிலை பௌத்தப் படிப்புகளுக்கான மையம் அமைந்துள்ளது.
பெமயாங்ட்சே மடாலயம்
பெல்லிங் அருகே, கியால்ஷிங் மாவட்டம் · பௌத்தம்
தெய்வம்: பத்மசம்பவர் (குரு ரின்போச்சே); முன்னணி நியிங்மா மடாலயம்
திருவிழாக்கள்: திபெத்திய ஆண்டின் நிறைவில் (ஏறத்தாழ பிப்ரவரியில்) நடைபெறும் சாம் நடனங்கள்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
லாமா லாட்சுன் சேம்போவால் நிறுவப்பட்ட இம்மடாலயம், மரபுப்படி 17ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்ததாகக் கருதப்படுகிறது; ஏறத்தாழ 1705ஆம் ஆண்டு இது விரிவாக்கப்பட்டது. இதன் பெயர் பொதுவாக “முழுமையான உன்னதத் தாமரை” என்று பொருள் கொள்ளப்படுகிறது. சிக்கிமில் உள்ள பிற நியிங்மா மடாலயங்களின் தலைமை மடாலயமாக இது விளங்குகிறது. மூன்று மாடிகளைக் கொண்ட மண்டபம் நிலநடுக்கங்களுக்குப் பிறகு பலமுறை சீரமைக்கப்பட்டுள்ளது.
கிராதேஸ்வர் மகாதேவர் கோயில்
किरातेश्वर महादेव मन्दिर
லெக்ஷிப், கியால்ஷிங் மாவட்டம்
தெய்வம்: கிராதர்களின் தலைவரான கிராதேஸ்வரர் வடிவில் சிவன்
திருவிழாக்கள்: பால சதுர்த்தசி, மகா சிவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
ரங்கீத் ஆற்றங்கரையில் அமைந்துள்ள இக்கோயில், சிவன் வேடுவர் உருவில் அர்ஜுனனுக்குக் காட்சி தந்து அவரை ஆசீர்வதித்த நிகழ்வை நினைவூட்டுகிறது. கிராதி சமூகத்தினர் இதைக் கிராதேஸ்வர் மகாதேவ் தான் என்று போற்றுகின்றனர்; பலர் இதைச் சுருக்கமாகச் சிவன் கோயில் என்றே அழைக்கின்றனர்.
தமிழ்நாடு
மாநிலம்
காவிரிப் படுகையின் ஒன்பது நவகிரகக் கோயில்களும் தமிழ்நாட்டில் உள்ளன; அவை தனியாகப் பட்டியலிடப்பட்டுள்ளன.
திருவிழாக்கள்: சித்திரைத் திருவிழா (மீனாட்சி திருக்கல்யாணம்), நவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
தொடக்ககாலத் தமிழ் இலக்கியங்களில் போற்றப்படும் மதுரை நகரின் வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க மையம் இது. வண்ணம் தீட்டப்பட்ட உருவங்களால் அலங்கரிக்கப்பட்ட 14 உயர்ந்த கோபுரங்களைக் கொண்ட இன்றைய கோயில் வளாகம், முந்தைய கட்டடங்கள் சேதமடைந்த பிறகு, பெரும்பாலும் 16, 17ஆம் நூற்றாண்டுகளில் மதுரை நாயக்கர்களின் ஆட்சிக்காலத்தில் கட்டப்பட்டது.
பிரகதீஸ்வரர் கோயில் (தஞ்சைப் பெரிய கோயில்)
தஞ்சை பெரிய கோவில்
தஞ்சாவூர்
தெய்வம்: பிரகதீஸ்வரர் (பெருவுடையார் எனும் சிவன்)
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி, சதய விழா (ராஜராஜனின் ஜென்ம நட்சத்திர விழா)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சோழப் பேரரசர் முதலாம் ராஜராஜனால் கட்டப்பட்டு, ஏறத்தாழ கி.பி. 1010ஆம் ஆண்டு நிறைவடைந்த இக்கோயிலின் கருங்கல் விமானம் சுமார் 60 மீட்டர் உயரம் கொண்டது. அது கட்டப்பட்ட காலத்தில் உலகின் மிக உயரமான கட்டடங்களில் ஒன்றாக விளங்கியது. யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளமான “மாபெரும் வாழும் சோழர் கோயில்கள்” தொகுப்பின் ஒரு பகுதியாக இக்கோயில் உள்ளது.
ராமநாதசுவாமி கோயில், ராமேஸ்வரம்
இராமநாதசுவாமி கோயில்
ராமேஸ்வரம், ராமநாதபுரம் மாவட்டம்
தெய்வம்: ராமநாதசுவாமி (சிவன்)
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி, திருக்கல்யாணம்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
பாம்பன் தீவில் அமைந்துள்ள இக்கோயில், பன்னிரண்டு ஜோதிர்லிங்கங்களில் ஒன்றாகப் போற்றப்படுகிறது; ராமர் இங்கு சிவனை வழிபட்டதாக மரபு கூறுகிறது. சேதுபதி மன்னர்களின் ஆட்சிக்காலத்தில், பெரும்பாலும் 17ஆம் நூற்றாண்டிலிருந்து கட்டப்பட்ட நீண்ட தூண் மண்டபங்களுக்காகவும், இங்குள்ள பல புனிதக் கிணறுகளில் (தீர்த்தங்களில்) நீராடும் சடங்குக்காகவும் இக்கோயில் புகழ்பெற்றது.
ஸ்ரீரங்கம் ஸ்ரீ ரங்கநாதசுவாமி கோயில்
ஸ்ரீரங்கம் ரங்கநாதசுவாமி கோயில்
ஸ்ரீரங்கம், திருச்சிராப்பள்ளி
தெய்வம்: ரங்கநாதர் (பள்ளிகொண்ட விஷ்ணு)
திருவிழாக்கள்: வைகுண்ட ஏகாதசி, பங்குனி உத்திரம்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
காவிரி, கொள்ளிடம் ஆறுகளுக்கு இடையிலுள்ள தீவில் அமைந்துள்ள இத்தலம், ஆழ்வார்களால் பாடப்பெற்ற 108 திவ்ய தேசங்களின் பட்டியலில் முதலிடம் வகிக்கிறது. இதன் ஏழு அடுக்குச் சுற்றுப் பிரகாரங்கள், இன்றும் வழிபாடு நடைபெறும் உலகின் மிகப்பெரிய கோயில் வளாகங்களில் ஒன்றாக இதை ஆக்குகின்றன. ஆசாரியர் ராமானுஜரின் பணிகளுக்கும் இத்தலம் முக்கிய மையமாக இருந்தது.
தெலங்கானா
மாநிலம்
யாதகிரிகுட்டா (யாதாத்ரி) ஸ்ரீ லட்சுமி நரசிம்ம சுவாமி கோயில்
యాదగిరి లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవాలయం
யாதகிரிகுட்டா, யாதாத்ரி புவனகிரி மாவட்டம்
தெய்வம்: லட்சுமி நரசிம்மர் (விஷ்ணு)
திருவிழாக்கள்: பிரம்மோற்சவம், நரசிம்ம ஜெயந்தி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
புராண மரபுப்படி, யாத முனிவருக்கு நரசிம்மர் ஐந்து வடிவங்களில் காட்சி தந்த மலையுச்சிக் குகைக் கோயில் இது. அதனால் இத்தலம் பஞ்ச நரசிம்ம க்ஷேத்திரம் எனப்படுகிறது. 2016 முதல் 2022 வரை கருங்கல்லால் கோயில் பெருமளவில் மீண்டும் கட்டப்பட்டு, 2022 மார்ச்சில் பக்தர்களுக்காக மீண்டும் திறக்கப்பட்டது.
பத்ராசலம் ஸ்ரீ சீதா ராமச்சந்திர சுவாமி கோயில்
భద్రాచలం శ్రీ సీతారామచంద్రస్వామి దేవస్థానం
பத்ராசலம், பத்ராத்ரி கொத்தகூடம் மாவட்டம்
தெய்வம்: சீதை, லட்சுமணருடன் ராமர்
திருவிழாக்கள்: ஸ்ரீ ராம நவமி (சீதா ராம கல்யாணம்), வைகுண்ட ஏகாதசி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
கோதாவரிக் கரையில் அமைந்துள்ள இக்கோயில், கோல்கொண்டா சுல்தானகத்தின் கீழ் 17ஆம் நூற்றாண்டில் வருவாய் அதிகாரியாக இருந்த கஞ்சர்ல கோபன்னாவுடன் (பக்த ராமதாசர்) நெருங்கிய தொடர்புடையது. இக்கோயிலை அவர் கட்டியதாகவோ புதுப்பித்ததாகவோ கருதப்படுகிறது. கோயில் பணிக்கான செலவு காரணமாக அவர் சிறையில் அடைக்கப்பட்டு, அங்கேயே புகழ்பெற்ற பக்திப் பாடல்களை இயற்றினார் என்பது மக்கள் மரபு. எனினும், இந்தச் செய்திகள் குறித்து வரலாற்றாசிரியர்களிடையே வேறுபட்ட கருத்துகள் உள்ளன.
ராமப்பா (ருத்ரேஸ்வரர்) கோயில்
రామప్ప దేవాలయం
பாலம்பேட், முலுகு மாவட்டம்
தெய்வம்: ருத்ரேஸ்வரர் (சிவன்)
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
13ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தில் காகதீய அரச மரபின் கீழ் கட்டப்பட்ட இக்கோயில், அதன் சிற்பியான ராமப்பாவின் பெயரால் பொதுவாக அழைக்கப்படுவது குறிப்பிடத்தக்கது. மணற்கல் சிற்பங்கள், விமானத்தில் பயன்படுத்தப்பட்ட நீரில் மிதக்கும் இலகுவான செங்கற்கள், நடனக் கலைஞர்களின் உருவங்கள் கொண்ட தாங்குகள் ஆகிய சிறப்புகளுக்காக 2021இல் இது யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளமாகப் பதிவு செய்யப்பட்டது.
ஆயிரங்கால் கோயில் (ருத்ரேஸ்வர சுவாமி கோயில்)
వెయ్యి స్తంభాల గుడి
ஹனமகொண்டா, ஹனமகொண்டா மாவட்டம்
தெய்வம்: சிவன், விஷ்ணு, சூரியன் (மூன்று கருவறைகள் கொண்ட திரிகூடாலயம்)
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
நட்சத்திர வடிவிலான இந்தக் காகதீயக் கோயில், மரபுப்படி மன்னர் ருத்ரதேவரால் கட்டப்பட்டதாகக் கருதப்படுகிறது; இதன் காலம் பெரும்பாலும் ஏறத்தாழ கி.பி. 1163 எனக் கூறப்பட்டாலும், துல்லியமான காலகட்டம் குறித்து மூலங்கள் வேறுபடுகின்றன. செழுமையாகச் செதுக்கப்பட்ட தூண்கள் நிறைந்த மண்டபம் கோயிலுக்கு அதன் பிரபலமான பெயரைத் தந்துள்ளது. ஒற்றைக்கல் நந்தி சிவன் சன்னிதியை நோக்கி அமர்ந்துள்ளது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: இதன் மூன்று கருவறைகளில் ஒன்று சூரியனுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்டது. இங்கு சிவன், விஷ்ணு ஆகியோருடன் சூரியனும் வழிபடப்படுகிறார்.
திரிபுரா
மாநிலம்
திரிபுர சுந்தரி கோயில் (மாதாபாரி)
ত্রিপুরা সুন্দরী মন্দির
உதய்பூர், கோமதி மாவட்டம்
தெய்வம்: திரிபுர சுந்தரி (திரிபுரேஸ்வரி), சண்டியின் சிறிய திருவுருவத்துடன்
திருவிழாக்கள்: தீபாவளி மேளா
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
ஏறத்தாழ 1501இல் மன்னர் தன்ய மாணிக்யரால் வங்காள ஏக-ரத்னப் பாணியில் நிறுவப்பட்ட இக்கோயில், 51 சக்தி பீடங்களில் ஒன்றாகக் கருதப்படுகிறது. ஆமை வடிவிலான குன்றின் மேல் அமைந்திருப்பதால் இதற்குக் கூர்ம பீடம் என்ற பெயரும் உண்டு. அருகிலுள்ள கல்யாண் சாகர் ஏரியில், பக்தர்கள் உணவளிக்கும் ஆமைகள் வாழ்கின்றன.
உனகோடி
ঊনকোটি
கைலாசஹர் அருகே, உனகோடி மாவட்டம்
தெய்வம்: பாறையில் செதுக்கப்பட்ட சிவனும் (உனகோடீஸ்வர கால பைரவர்) பிற தெய்வங்களும்
திருவிழாக்கள்: அசோகாஷ்டமி திருவிழா (ஏப்ரல்)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
பாணியின் அடிப்படையில் ஏறத்தாழ 7-9ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்ததாகக் கருதப்படும் பாறைச் சிற்பங்கள் நிறைந்த மலைச்சரிவு இது. சுமார் 30 அடி உயரமுள்ள சிவனின் தலையுருவம், துர்க்கை, விநாயகர், நந்தி ஆகியோரின் உருவங்களுடன் இங்கு முக்கியமாகத் திகழ்கிறது. தெய்வங்கள் கல்லாக மாறிய புராணத்தின் காரணமாக, “ஒரு கோடியில் ஒன்று குறைவு” என்பதே இப்பெயரின் பொருள். இத்தளம் இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வுத் துறையால் பாதுகாக்கப்படுகிறது.
உத்தரப் பிரதேசம்
மாநிலம்
காசி விஸ்வநாதர் கோயில்
काशी विश्वनाथ मंदिर
வாரணாசி
தெய்வம்: பிரபஞ்சத்தின் தலைவரான விஸ்வநாதராகச் சிவன் (ஒரு ஜோதிர்லிங்கம்)
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி, ரங்க்பரி ஏகாதசி, தேவ தீபாவளி (கார்த்திகைப் பௌர்ணமி)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
பன்னிரண்டு ஜோதிர்லிங்கங்களில் ஒன்றான இக்கோயில், இன்றும் மக்கள் வாழும் மிகப் பழமையான நகரங்களில் ஒன்றும் இந்துக் கல்வியின் போற்றத்தக்க மையமுமான வாரணாசியில் அமைந்துள்ளது. பல நூற்றாண்டுகளாகப் பலமுறை அழிக்கப்பட்டு மீண்டும் கட்டப்பட்டது; தற்போதைய கோயில் 1780ஆம் ஆண்டு இந்தூரின் மராட்டிய ராணி அகல்யாபாய் ஹோல்கரால் கட்டப்பட்டது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: உள்ளூர் நேரம், சூரியன், நட்சத்திரங்கள், கிரகங்களின் நிலைகள் ஆகியவற்றை அளக்கவும், கிரகணங்களைக் கணக்கிடவும் 1737ஆம் ஆண்டு மகாராஜா இரண்டாம் ஜெய் சிங் கட்டிய, வெறும் கண்களால் வானைப் பார்க்கக்கூடிய வானியல் ஆய்வகமான ஜந்தர் மந்தரும் வாரணாசியில் உள்ளது.
பாங்கே பிஹாரி கோயில்
बाँके बिहारी मंदिर
பிருந்தாவனம், மதுரா மாவட்டம்
தெய்வம்: ராதையும் கிருஷ்ணரும் இணைந்த வடிவமான பாங்கே பிஹாரி
திருவிழாக்கள்: கிருஷ்ண ஜெயந்தி, ஹோலி, சரத் பௌர்ணமி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
இத்திருவுருவை முதலில் பிருந்தாவனத்தின் நிதிவனத்தில் துறவியும் இசைக் கலைஞருமான சுவாமி ஹரிதாஸ் வழிபட்டார். ஏறத்தாழ 1864ஆம் ஆண்டு தற்போதைய கோயில் கட்டப்பட்டபோது, திருவுருவம் இங்கு எழுந்தருளச் செய்யப்பட்டது. தெய்வம் அழகிய திரிபங்க நிலையில் நிற்கிறது; நெருக்கமும் விழாக்கோலமும் நிறைந்த வழிபாட்டு முறைக்காக இக்கோயில் புகழ்பெற்றது.
விந்தியவாசினி கோயில்
विंध्यवासिनी मंदिर
விந்தியாசல், மிர்சாபூர் மாவட்டம்
தெய்வம்: துர்க்கையின் ஒரு வடிவமான விந்தியவாசினி
திருவிழாக்கள்: நவராத்திரி, கஜரி திருவிழா
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
விந்தியாசலில் கங்கைக் கரையில் அமைந்துள்ள இக்கோயில், சக்தி பீடங்களில் ஒன்றாகக் கருதப்படுகிறது. விந்திய மலைகளில் உறையும் தேவி என்பதே இதன் பெயரின் பொருள். அருகிலுள்ள அஷ்டபுஜா தேவி, காளி கோஹ் சன்னிதிகளுடன் சேர்ந்து, இது பாரம்பரியமான யாத்திரைச் சுற்றை நிறைவு செய்கிறது.
உத்தராகண்ட்
மாநிலம்
கேதார்நாத் கோயில்
केदारनाथ मंदिर
கேதார்நாத், ருத்ரபிரயாக் மாவட்டம்
தெய்வம்: சிவன் (பன்னிரண்டு ஜோதிர்லிங்கங்களில் ஒன்று)
திருவிழாக்கள்: கோயில் நடை திறப்பு (அட்சய திருதியை காலத்தில்), நடை சாத்தும் விழா (கார்த்திகை காலத்தில்)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
மந்தாகினி ஆற்றின் அருகே கட்வால் இமயமலையின் உயரத்தில் அமைந்துள்ள கேதார்நாத்தை, கௌரிகுண்டிலிருந்து சுமார் 17 கி.மீ. நடைப்பயணம் செய்து அடையலாம். இங்கு முதன்முதலில் சன்னிதி அமைத்தவர்கள் பாண்டவர்கள் என்று புராணம் கூறுகிறது. கடுமையான காலநிலை காரணமாக, குளிர்கால மாதங்களில் தெய்வம் உகிமத்துக்கு எழுந்தருளச் செய்யப்படுகிறது.
பத்ரிநாத் கோயில்
बद्रीनाथ मंदिर
பத்ரிநாத், சமோலி மாவட்டம்
தெய்வம்: பத்ரிநாராயணராக அருளும் விஷ்ணு
திருவிழாக்கள்: கோயில் நடை திறப்பு (ஏப்ரல்–மே), கிருஷ்ண ஜெயந்தி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
நான்கு சார் தாம் தலங்களில் ஒன்றும், வைணவத்தின் 108 திவ்ய தேசங்களில் ஒன்றுமான இக்கோயிலில், பல இந்துக்கள் சுயம்புவாகக் கருதும் விஷ்ணுவின் சிறிய கருங்கல் திருவுருவம் உள்ளது. ஒவ்வோர் ஆண்டும் ஏப்ரல் இறுதி முதல் நவம்பர் தொடக்கம் வரை சுமார் ஆறு மாதங்கள் மட்டுமே கோயில் திறந்திருக்கும்.
கங்கையின் மூல நீரோடையாகக் கருதப்படும் பாகீரதி ஆற்றின் கரையில், சுமார் 3,200 மீட்டர் உயரத்தில் அமைந்துள்ள கங்கோத்ரி, உத்தராகண்டின் சார் தாம் தலங்களில் ஒன்றாகும். சிவன் தன் சடையிலிருந்து நதியை விடுவித்தபோது, கங்கை இங்கு பூமிக்கு இறங்கினாள் என்று இந்துப் புராணம் கூறுகிறது.
மேற்கு வங்கம்
மாநிலம்
தட்சிணேஸ்வர் காளி கோயில்
দক্ষিণেশ্বর কালী মন্দির
தட்சிணேஸ்வர், கொல்கத்தா
தெய்வம்: காளியின் ஒரு வடிவமான பவதாரிணி
திருவிழாக்கள்: காளி பூஜை, ஸ்நான யாத்திரை (பிரதிஷ்டை ஆண்டு நிறைவு), கல்பதரு தினம்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
1847 முதல் 1855 வரை ஹூக்ளி ஆற்றின் கிழக்குக் கரையில் ராணி ராஸ்மணி கட்டிய நவரத்தினப் பாணிக் கோயில் இது. அதே வளாகத்தில் பன்னிரண்டு சிவன் சன்னிதிகளும் ஒரு ராதா-கிருஷ்ணர் கோயிலும் உள்ளன. இங்கு அர்ச்சகராகப் பணியாற்றிய ஸ்ரீ ராமகிருஷ்ணருடனும், கோயிலிலேயே வாழ்ந்த சாரதா தேவியுடனும் இக்கோயில் நெருங்கிய தொடர்புடையது.
51 சக்தி பீடங்களில் ஒன்றான காளிகாட்டில், சதியின் வலது பாதத்தின் விரல்கள் விழுந்ததாகப் பக்தர்கள் நம்புகின்றனர். 15, 17ஆம் நூற்றாண்டுகளைச் சேர்ந்த நூல்களிலேயே இச்சன்னிதி குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. வங்காளத்தின் ஆட்-சாலா பாணியில் அமைந்த இன்றைய கட்டடம், சபர்ண ராய் சௌதுரி குடும்பத்தின் ஆதரவுடன் 1809ஆம் ஆண்டு நிறைவடைந்தது.
தாராபீடம்
তারাপীঠ
ராம்பூர்ஹாட் அருகே, பீர்பூம் மாவட்டம்
தெய்வம்: தாரா
திருவிழாக்கள்: கௌஷிகி அமாவாசை, காளி பூஜை
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
துவாரகா ஆற்றங்கரையில் அமைந்துள்ள இக்கோயில் நகரம், சாக்த, தாந்திரீக வழிபாட்டின் புகழ்பெற்ற மையமாக விளங்குகிறது. மயானத்தின் அருகே தாரா தேவியின் கோயில் உள்ளது. இங்கு வழிபட்ட 19ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த அருளாளர் பாமாக்ஷேபாவுடன் இத்தலம் நெருங்கிய தொடர்புடையது; அவரது ஆசிரமம் அருகிலேயே உள்ளது. வங்காளம் முழுவதிலிருந்தும் அதற்கு அப்பால் உள்ள பகுதிகளிலிருந்தும் ஆண்டு முழுவதும் பக்தர்கள் வருகின்றனர்.
அந்தமான் நிக்கோபார் தீவுகள்
யூனியன் பிரதேசம்
இந்தத் தீவுகளின் வழிபாட்டுத் தலங்கள் பெரும்பாலும் 19ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியிலிருந்து குடியேறிய சமூகங்களால் நிறுவப்பட்டவை; அவற்றில் சிலவே பொது ஆதாரங்களில் ஆவணப்படுத்தப்பட்டுள்ளன. தீவுகளின் பூர்வகுடி மக்களின் சொந்தப் புனித மரபுகள் பொதுமக்கள் செல்லும் யாத்திரைத் தலங்களாக இல்லை.
ஸ்ரீ வெற்றிமலை முருகன் கோயில்
போர்ட் பிளேர் (ஸ்ரீ விஜயபுரம்), தெற்கு அந்தமான்
தெய்வம்: முருகன்
திருவிழாக்கள்: ஆண்டு முழுவதும் கொண்டாடப்படும் முக்கிய இந்துப் பண்டிகைகள்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
திராவிடப் பாணியில் கட்டப்பட்ட இக்கோயில், 1920களின் இறுதி முதல் 1930களின் தொடக்கம் வரையிலான காலத்தில் நிறைவடைந்தது. காலனிய நிர்வாகத்தில் பணியாற்றிய தமிழ் ஊழியர்களின் வழிபாட்டிலிருந்து இக்கோயில் வளர்ந்ததாகக் கூறப்படுகிறது. முதலில் ராஸ் தீவில் தொடங்கிய கோயில், இந்தியா விடுதலை பெற்ற பிறகு போர்ட் பிளேருக்கு மாற்றப்பட்டதாகவும் கூறப்படுகிறது. இதன் வடிவமைப்பு சென்னையில் உள்ள கந்தகோட்டம் கோயிலைப் பின்பற்றியது. தீவுகளின் முதன்மை இந்து யாத்திரைத் தலம் இதுவாகும்.
சண்டிகர்
யூனியன் பிரதேசம்
சண்டிகர் திட்டமிட்டு அமைக்கப்பட்ட நவீன நகரமாகும். இப்பகுதியின் புகழ்பெற்ற புனிதத் தலங்களான மாதா மானசா தேவி, சண்டி மந்திர் ஆகியவை யூனியன் பிரதேசத்துக்கு வெளியே, ஹரியானாவின் பஞ்ச்குலா மாவட்டத்தில் அமைந்துள்ளன; அவை ஹரியானாவின் கீழ் பட்டியலிடப்பட்டுள்ளன. யூனியன் பிரதேசத்துக்குள் உள்ள ஒரே ஒரு புனிதத் தலத்தை மட்டுமே நம்பகமான மூலத்திலிருந்து ஆவணப்படுத்த முடிந்தது.
குருத்வாரா கூஹ்னி சாகிப்
மணி மாஜ்ரா, சண்டிகர் · சீக்கியம்
தெய்வம்: குரு கிரந்த் சாகிப்
திருவிழாக்கள்: குரு கோவிந்த் சிங் குருபுரப்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
எல்லைக்கு அப்பால் உள்ள மானசா தேவி சன்னிதியிலிருந்து சுமார் ஒரு கிலோமீட்டர் தொலைவில், மணி மாஜ்ராவில் இக்குருத்வாரா அமைந்துள்ளது. குரு கோவிந்த் சிங் இங்கு தங்கியதை இது நினைவுகூர்கிறது. சீக்கிய மரபுப்படி, அன்பூர்ணா என்ற பக்தையின் வேண்டுகோளின்பேரில் 17ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் குரு இங்கு வந்து தியானம் செய்தார்.
தாத்ரா நகர் ஹவேலி மற்றும் டாமன் டையூ
யூனியன் பிரதேசம்
இந்தச் சிறிய யூனியன் பிரதேசத்தில் நன்கு ஆவணப்படுத்தப்பட்ட புனிதத் தலங்கள் குறைவு; கீழே குறிப்பிடப்பட்டுள்ள இரண்டும் டையூவில் அமைந்துள்ளன. போர்த்துகீசியர் காலத் தேவாலயங்களும் இப்பகுதியின் பாரம்பரியத்தில் இடம்பெறுகின்றன.
கங்கேஸ்வர் மகாதேவர் கோயில்
டையூ அருகிலுள்ள புதம் கிராமம்
தெய்வம்: கங்கேஸ்வரராகிய சிவன்
திருவிழாக்கள்: மகா சிவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
இந்தக் கடற்கரைச் சன்னிதியில் பாறைகளுக்கு இடையே ஐந்து சிவலிங்கங்கள் உள்ளன. அலைகள் அவற்றின் மீது வீசிக் கழுவுகின்றன; உயர் அலையின்போது அவை கிட்டத்தட்ட நீரில் மூழ்கிவிடுகின்றன. வனவாசத்தின்போது சிவனை வழிபட்ட பாண்டவர்கள் இந்த லிங்கங்களை நிறுவியதாக உள்ளூர் மரபு கூறுகிறது.
புனித பவுல் தேவாலயம்
டையூ · கிறிஸ்தவம்
தெய்வம்: புனித பவுலுக்கும் அமலோற்பவ அன்னைக்கும் அர்ப்பணிக்கப்பட்டது
திருவிழாக்கள்: கிறிஸ்துமஸ், ஈஸ்டர்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
16ஆம் நூற்றாண்டில் டையூ போர்த்துகீசியர் கட்டுப்பாட்டுக்குள் வந்த பிறகு அவர்களால் கட்டப்பட்ட புனித பவுல் தேவாலயம், தீவில் உள்ள போர்த்துகீசியர் காலத்து மூன்று தேவாலயங்களில் ஒன்றாகும்; இன்றும் பயன்பாட்டில் உள்ளது. செழுமையான நுணுக்க வேலைப்பாடுகளைக் கொண்ட இதன் பரோக் பாணி முகப்பு, இந்தியாவில் இவ்வகையில் மிகச் சிறந்தவற்றில் ஒன்றாகக் கருதப்படுகிறது.
தில்லி
யூனியன் பிரதேசம்
லட்சுமிநாராயணர் கோயில் (பிர்லா மந்திர்)
लक्ष्मीनारायण मंदिर
புதுதில்லி
தெய்வம்: லட்சுமியும் நாராயணரும் (விஷ்ணு)
திருவிழாக்கள்: கிருஷ்ண ஜெயந்தி, தீபாவளி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
1933 முதல் 1939 வரை தொழிலதிபர் ஜுகல் கிஷோர் பிர்லாவால் கட்டப்பட்ட இக்கோயில், அனைத்து சாதியினருக்கும் திறந்திருக்க வேண்டும் என்ற நிபந்தனையுடன் மகாத்மா காந்தியால் திறந்து வைக்கப்பட்டது. ஒடிசா பாணியின் தாக்கத்துடன் வடிவமைக்கப்பட்டுள்ள இதில் சிவன், விநாயகர், அனுமன், புத்தர் ஆகியோருக்கும் சன்னிதிகள் உள்ளன.
பிஏபிஎஸ் சுவாமிநாராயண் அமைப்பால் கட்டப்பட்டு 2005ஆம் ஆண்டு திறக்கப்பட்ட இந்தப் பெரிய கோயில் வளாகம், பாரம்பரிய இந்துக் கட்டடக்கலையையும் கைவினையையும் எடுத்துக்காட்டுகிறது. இதன் மையச் சன்னிதியைச் சுற்றிச் சுவாமிநாராயணின் வாழ்க்கை பற்றிய கண்காட்சி அரங்குகள், தோட்டங்கள், நீர்க் காட்சி ஆகியவை உள்ளன.
கால்காஜி மந்திர்
कालकाजी मंदिर
கால்காஜி, தெற்கு தில்லி
தெய்வம்: காளி (கால்கா தேவி)
திருவிழாக்கள்: நவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சுற்றியுள்ள கால்காஜி பகுதிக்குப் பெயர் தந்தது இந்தத் தேவி சன்னிதியே. கோயில் மிகவும் பழமையானதாக நம்பப்பட்டாலும், இன்று எஞ்சியிருக்கும் மிகப் பழைய பகுதிகள் 18ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்தவை. அதன் மையக் கட்டமைப்பு 1764ஆம் ஆண்டுக்கு முன் கட்டப்பட்டதல்ல; அடுத்தடுத்த பத்தாண்டுகளில் உள்ளூர் வணிகர்கள் அறைகளைச் சேர்த்தனர்.
குருத்வாரா பங்களா சாகிப்
गुरुद्वारा बंगला साहिब
கன்னாட் பிளேஸ், புதுதில்லி · சீக்கியம்
தெய்வம்: குரு கிரந்த் சாகிப்
திருவிழாக்கள்: குரு ஹர் கிருஷன் குருபுரப், குரு நானக் குருபுரப்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
ஒருகாலத்தில் ஆம்பரின் முதலாம் ராஜா ஜெய் சிங்கின் பங்களாவாக இருந்த இவ்விடம், இங்கு தங்கிய எட்டாவது சீக்கிய குருவான குரு ஹர் கிருஷனுடன் தொடர்புடையது. 1783ஆம் ஆண்டு சர்தார் பகேல் சிங் இதை ஒரு வழிபாட்டுத் தலமாக மீண்டும் கட்டினார். இது பொற்குவிமாடத்துக்கும் புனிதக் குளத்துக்கும் பெயர்பெற்றது.
ஜம்மு காஷ்மீர்
யூனியன் பிரதேசம்
வைஷ்ணோ தேவி கோயில்
திரிகூட மலைகள், கத்ரா (ரியாசி மாவட்டம்)
தெய்வம்: மகாகாளி, மகாலட்சுமி, மகாசரஸ்வதி ஆகிய மூன்று வடிவங்களின் ஒருங்கிணைந்த உருவமாகப் போற்றப்படும் வைஷ்ணோ தேவி
திருவிழாக்கள்: நவராத்திரி, தீபாவளி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
திரிகூட மலையில் சுமார் 1,500 மீட்டர் உயரத்தில் அமைந்துள்ள இக்குகைக் கோயிலை, கத்ராவிலிருந்து நீண்ட மலைப் பயணம் மேற்கொண்டே அடைய முடியும். ஆண்டுதோறும் லட்சக்கணக்கான பக்தர்களை ஈர்க்கும் இது, இந்தியாவில் அதிகம் பேர் செல்லும் இந்து யாத்திரைத் தலங்களில் ஒன்றாகும். 1986ஆம் ஆண்டு முதல் ஸ்ரீ மாதா வைஷ்ணோ தேவி ஆலய வாரியம் இதை நிர்வகித்து வருகிறது.
அமர்நாத் குகைக் கோயில்
பஹல்காம் வட்டம், அனந்த்நாக் மாவட்டம்
தெய்வம்: இயற்கையாக உருவாகும் பனி லிங்கமாக வழிபடப்படும் சிவன்
திருவிழாக்கள்: அமர்நாத் யாத்திரை (சிராவண மாதம், ஜூலை-ஆகஸ்ட்)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சுமார் 3,900 மீட்டர் உயரத்தில் அமைந்துள்ள இந்த இமயமலைக் குகை, குறுகிய கோடைப் பருவத்தில் மட்டுமே பக்தர்களுக்குத் திறக்கப்படுகிறது. நீலமத புராணம், கல்ஹணர் எழுதிய 12ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த ராஜதரங்கிணி போன்ற காஷ்மீர நூல்களில் அமரேஸ்வர யாத்திரை குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. எனவே, இந்த யாத்திரைக்கு ஆவணங்களில் பதிவான நீண்ட வரலாறு உள்ளது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: சந்திரனின் வளர்பிறை, தேய்பிறை நிலைகளுக்கு ஏற்பப் பனி லிங்கம் வளர்ந்து தேய்வதாகப் பக்தர்கள் நம்புகின்றனர்; யாத்திரைக் காலம் சந்திர மாதமான சிராவணத்தின் அடிப்படையில் நிர்ணயிக்கப்படுகிறது.
ரகுநாதர் கோயில்
ஜம்மு
தெய்வம்: ராமர் (ரகுநாதர்)
திருவிழாக்கள்: ராம நவமி, தீபாவளி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
1835ஆம் ஆண்டு டோக்ரா ஆட்சியாளர் மகாராஜா குலாப் சிங்கால் தொடங்கப்பட்டு, 1860ஆம் ஆண்டு அவரது மகன் ரன்பீர் சிங்கால் நிறைவு செய்யப்பட்ட இவ்வளாகத்தில் ஏழு சன்னிதிகளும் பொன்முலாம் பூசப்பட்ட சிகரங்களும் உள்ளன. சாரதா எழுத்தில் அமைந்த குறிப்பிடத்தக்க சமஸ்கிருத நூல் தொகுப்பு உட்பட ஆயிரக்கணக்கான சுவடிகள் இதன் நூலகத்தில் பாதுகாக்கப்பட்டுள்ளன.
சங்கராச்சாரியார் கோயில் (ஜேஷ்டேஸ்வரர்)
சபர்வான் மலை, ஸ்ரீநகர்
தெய்வம்: சிவன்
திருவிழாக்கள்: ஹேரத் (மகா சிவராத்திரி)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
ஸ்ரீநகர் பள்ளத்தாக்கின் அடிவாரத்திலிருந்து சுமார் 300 மீட்டர் உயரத்தில் அமைந்துள்ள இக்கற்சன்னிதி, நகரத்தையும் தால் ஏரியையும் நோக்கியுள்ளது. இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வுத் துறையின் மத்திய பாதுகாப்பில் உள்ள இந்நினைவுச்சின்னத்தை, குறிப்பாக மகா சிவராத்திரியின் உள்ளூர் அனுசரிப்பான ஹேரத் விழாவின்போது, காஷ்மீரி இந்துக்கள் தரிசிக்கின்றனர்.
லடாக்
யூனியன் பிரதேசம்
லடாக்கின் புகழ்பெற்ற புனிதத் தலங்கள் பெரும்பாலும் திபெத்திய பௌத்த மடாலயங்களாகும் (கோம்பாக்கள்).
ஹெமிஸ் மடாலயம்
லே அருகிலுள்ள ஹெமிஸ் · பௌத்தம்
தெய்வம்: பத்மசம்பவரும் (குரு ரின்போச்சே) புத்தர்களும்; துருக்பா மரபு
திருவிழாக்கள்: ஹெமிஸ் செச்சு (பத்மசம்பவரைப் போற்றும் முகமூடி நடனத் திருவிழா, ஏறத்தாழ ஜூன் மாதத்தில்)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
துருக்பா மரபைச் சேர்ந்த ஹெமிஸ், லேவிலிருந்து சுமார் 45 கி.மீ. தொலைவில் சிந்து நதிக்கரையில் அமைந்துள்ளது. இங்கு ஆரம்ப காலத்திலேயே ஒரு மடாலயம் இருந்ததாகக் கூறப்படுகிறது; 1672ஆம் ஆண்டு லடாக் மன்னர் செங்கே நம்க்யாலின் காலத்தில் அது மீண்டும் நிறுவப்பட்டது. இதன் முற்றத்தில் எண்பத்து நான்கு மகாசித்தர்களின் ஓவியங்கள் இடம்பெற்றுள்ள காட்சியகம் உள்ளது.
திக்சே மடாலயம்
லேவுக்குக் கிழக்கே சுமார் 19 கி.மீ. தொலைவில் உள்ள திக்சே · பௌத்தம்
தெய்வம்: மைத்ரேய புத்தர் (முதன்மைத் திருவுருவம்); கெலுக் பிரிவு
திருவிழாக்கள்: குஸ்தோர் சடங்கு (திபெத்திய ஒன்பதாம் மாதம், அக்டோபர்–நவம்பர்)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
கெலுக் பிரிவைச் சேர்ந்த பன்னிரண்டு மாடி மலையுச்சி வளாகமான திக்சே, லாசாவில் உள்ள பொட்டாலா அரண்மனையுடன் அடிக்கடி ஒப்பிடப்படுகிறது. சோங்காபாவின் சீடர்கள் பதினைந்தாம் நூற்றாண்டில் நிறுவிய மடத்தின் தொடர்ச்சியாக இது வளர்ந்தது. தலாய் லாமாவின் 1970ஆம் ஆண்டு வருகையை நினைவுகூர்ந்து கட்டப்பட்ட மைத்ரேய புத்தர் கோயிலில் சுமார் 15 மீட்டர் உயரமான சிலை உள்ளது.
டிஸ்கிட் மடாலயம்
நுப்ரா பள்ளத்தாக்கில் உள்ள டிஸ்கிட் · பௌத்தம்
தெய்வம்: மகுடம் சூடிய புத்தர் (சோ ரின்போச்சே); கெலுக் பிரிவு
திருவிழாக்கள்: டோஸ்மோச்சே (பிப்ரவரி)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
நுப்ரா பள்ளத்தாக்கின் மிகப் பழமையானதும் மிகப்பெரியதுமான மடாலயமான டிஸ்கிட், பதினான்காம் நூற்றாண்டில் சோங்காபாவின் சீடர் ஒருவரால் நிறுவப்பட்டதாக மரபு கூறுகிறது. இது திக்சே மடாலயத்தின் கிளை மடமாகும்; மேலும் இப்பகுதிக் குழந்தைகளுக்காக ஒரு பள்ளியையும் நடத்துகிறது.
லட்சத்தீவு
யூனியன் பிரதேசம்
லட்சத்தீவின் மக்கள்தொகையில் பெரும்பான்மையினர் முஸ்லிம்கள்; இத்தீவுகளில் பரவலாக ஆவணப்படுத்தப்பட்ட இந்துக் கோயில்கள் இல்லை. இங்கு நன்கு ஆவணப்படுத்தப்பட்ட புனிதப் பாரம்பரியம் வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க பள்ளிவாசல்களாகும். அவை மரியாதையுடன் இங்கு பட்டியலிடப்பட்டுள்ளன; அவற்றுக்கு ஜோதிடத் தொடர்பு எதுவும் இல்லை.
உஜ்ரா பள்ளிவாசல்
கவரத்தி · இஸ்லாம்
தெய்வம்: பள்ளிவாசல்; ஷேக் முகம்மது காசிமின் அடக்கத்தலம் இங்குள்ளது
ஷேக் முகம்மது காசிமுடன் தொடர்புடையதாகக் கருதப்படும் இப்பதினேழாம் நூற்றாண்டுப் பள்ளிவாசல் கவரத்தியில் அமைந்துள்ளது. அதன் வளாகத்தில் உள்ள அவரது அடக்கத்தலத்தைத் தீவினர் புனிதமாகக் கருதுகின்றனர். கடலில் ஒதுங்கிய ஒரே மரத்துண்டில் செதுக்கப்பட்டதாகக் கூறப்படும் அலங்கார உட்கூரையும் செதுக்கப்பட்ட தூண்களும் இதன் சிறப்புகளாகும்; வளாகத்தில் உள்ள கிணற்றின் நீருக்கு நோய் தீர்க்கும் ஆற்றல் இருப்பதாகப் பக்தர்கள் நம்புகின்றனர்.
இஸ்லாத்தை ஏற்றுக்கொண்ட தீவுகளில் ஆந்த்ரோத் முதலாவது என்று கூறப்படுகிறது. லட்சத்தீவு முழுவதும் இஸ்லாத்தைப் போதித்து, இத்தீவிலேயே மறைந்ததாக நம்பப்படும் புனிதர் உபைதுல்லாவின் அடக்கத்தலமாக இதன் ஜும்ஆ பள்ளிவாசல் போற்றப்படுகிறது.
புதுச்சேரி
யூனியன் பிரதேசம்
திருநள்ளாறு சனி கோயில் அமைந்துள்ள காரைக்கால், புதுச்சேரி யூனியன் பிரதேசத்தின் ஒரு மாவட்டமாகும்.
மணக்குள விநாயகர் கோயில்
மணக்குள விநாயகர் கோவில்
புதுச்சேரி
தெய்வம்: விநாயகர் (மணக்குள விநாயகர்)
திருவிழாக்கள்: விநாயகர் சதுர்த்தி, விஜயதசமி தங்கத் தேர் ஊர்வலம்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
புதுச்சேரியில் பிரெஞ்சுக் குடியேற்றம் தொடங்குவதற்கு முன்பே இருந்த, கடற்கரைக்கு அருகிலுள்ள விநாயகர் கோயில் இது. பிரெஞ்சு ஆட்சிக் காலத்தில் கோயிலை அகற்ற முயற்சிகள் நடந்ததாகவும், உள்ளூர் மக்களின் வலுவான எதிர்ப்பால் அவை கைவிடப்பட்டதாகவும் பதிவுகள் கூறுகின்றன. இன்றும் நகர மக்கள் மிகவும் நேசிக்கும் திருத்தலமாக விளங்கும் இது, 2015ஆம் ஆண்டு புதுப்பிக்கப்பட்டது.
திருநள்ளாறு தர்ப்பாரண்யேஸ்வரர் கோயில்
திருநள்ளாறு தர்ப்பாரண்யேசுவரர் கோயில்
திருநள்ளாறு, காரைக்கால் மாவட்டம்
தெய்வம்: தர்ப்பாரண்யேஸ்வரர் (சிவன்), பிராணேஸ்வரி (பார்வதி); சனி பகவானுக்குத் தனிச் சன்னிதி உண்டு
திருவிழாக்கள்: சனிப் பெயர்ச்சி, மகா சிவராத்திரி
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
7ஆம் நூற்றாண்டில் சம்பந்தரும் அப்பரும் பாடிய தேவாரப் பதிகங்களில் போற்றப்படும் சிவன் கோயில். கோயில் குளமான நள தீர்த்தத்தில் நீராடிய பிறகு நள மன்னன் சனியின் பிடியிலிருந்து விடுபட்டதாக மரபு கூறுகிறது; புதுச்சேரி அரசின் இந்து சமய நிறுவனங்கள் துறை இந்தக் கோயிலைப் பராமரிக்கிறது.
ஜோதிடத் தொடர்பு: நவகிரகக் கோயில்களில் சனி பகவானுக்கான முதன்மைத் தலம். ஏறத்தாழ இரண்டரை ஆண்டுகளுக்கு ஒருமுறை சனி புதிய ராசிக்குப் பெயர்வதைக் குறிக்கும் சனிப் பெயர்ச்சியின்போது, வழிபாட்டுக்கு முன் நள தீர்த்தத்தில் நீராடுவதற்காகப் பெருந்திரளான பக்தர்கள் வருகின்றனர்.
தமிழ்நாட்டின் நவகிரகக் கோயில்கள்
கும்பகோணத்தைச் சுற்றியுள்ள ஒன்பது கோயில்கள்; ஒவ்வொன்றும் மரபுப்படி நவகிரகங்களில் ஒன்றுடன் தொடர்புடையது. பக்தர்கள் பெரும்பாலும் ஒரே பயணத்தில் ஒன்பது கோயில்களையும் தரிசிக்கிறார்கள்.
Surya · சூரியன்
சூரியனார் கோயில்
சூரியனார் கோவில்
சூரியனார் கோயில், ஆடுதுறை அருகில், தஞ்சாவூர் மாவட்டம்
11ஆம் நூற்றாண்டில் முதலாம் குலோத்துங்க சோழன் காலத்தில் கட்டப்பட்ட இக்கோயில், ஒன்பது கோயில்களில் சிவன் அல்லாமல் கிரகமே மூலவராக உள்ள ஒரே கோயிலாகும். மற்ற அனைத்து கிரகத் தெய்வங்களுக்கும் இங்கு சன்னிதிகள் உள்ளன.
Chandra · சந்திரன்
திங்களூர் கைலாசநாதர் கோயில்
திங்களூர் கைலாசநாதர் கோயில்
திங்களூர், தஞ்சாவூர் மாவட்டம்
தெய்வம்: சந்திரன் சன்னிதியுடன் கைலாசநாதர் (சிவன்)
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
சிவனை வழிபட்ட பிறகு சந்திரன் இங்கு தன் ஒளியை மீண்டும் பெற்றதாக மரபு கூறுகிறது. அப்பரின் அடியாரான நாயன்மார் அப்பூதி அடிகளுடனும் இக்கோயில் தொடர்புடையது.
Mangala · செவ்வாய்
வைத்தீஸ்வரன் கோயில்
வைத்தீஸ்வரன் கோயில்
வைத்தீஸ்வரன்கோயில், மயிலாடுதுறை மாவட்டம்
தெய்வம்: வைத்தியநாத சுவாமி (மருத்துவராக அருளும் சிவன்), தையல்நாயகி; அங்காரகன் சன்னிதியும் உண்டு
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
இங்கு சிவன் தெய்வீக மருத்துவராக வழிபடப்படுகிறார்; பக்தர்கள் சித்தாமிர்தக் குளத்தில் நீராடுகின்றனர். கிழக்குக் கோபுரத்தின் அருகில் அங்காரகன் (செவ்வாய்) சன்னிதி அமைந்துள்ளது. இக்கோயில் தருமபுர ஆதீனத்தால் பராமரிக்கப்படுகிறது.
Budha · புதன்
திருவெண்காடு சுவேதாரண்யேஸ்வரர் கோயில்
திருவெண்காடு சுவேதாரண்யேசுவரர் கோயில்
திருவெண்காடு, மயிலாடுதுறை மாவட்டம்
தெய்வம்: சுவேதாரண்யேஸ்வரர் (சிவன்), பிரம்மவித்யாம்பிகை; புதன் சன்னிதியும் உண்டு
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
மூன்று புனிதக் குளங்களும் சிவனின் உக்கிரமான அகோர வடிவமும் கொண்ட இக்கோயில், தேவாரப் பாடல் பெற்ற தலமாகும். பேச்சு, கல்வி ஆகியவற்றுடன் தொடர்புடைய புதனுக்கு வெளிப் பிரகாரத்தில் சன்னிதி உள்ளது.
Guru · குரு
ஆலங்குடி ஆபத்சகாயேஸ்வரர் கோயில்
ஆலங்குடி ஆபத்சகாயேசுவரர் கோயில்
ஆலங்குடி, திருவாரூர் மாவட்டம்
தெய்வம்: ஆபத்சகாயேஸ்வரர் (சிவன்), ஏலவார்குழலி; தட்சிணாமூர்த்தி வடிவில் குரு வழிபடப்படுகிறார்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
குரு ஸ்தலம் என்று அழைக்கப்படும் இத்தலத்தின் பெயர், சிவன் ஆலகால விஷத்தை உண்ட புராணக் கதையுடன் தொடர்புடையது. மூலச் சன்னிதி சோழர் காலத்தைச் சேர்ந்ததாகவும், தற்போதைய கட்டமைப்பு 16ஆம் நூற்றாண்டு நாயக்கர் காலத்தைச் சேர்ந்ததாகவும் கருதப்படுகிறது.
Shukra · சுக்கிரன்
கஞ்சனூர் அக்னீஸ்வரர் கோயில்
கஞ்சனூர் அக்கினீஸ்வரர் கோயில்
கஞ்சனூர், தஞ்சாவூர் மாவட்டம்
தெய்வம்: அக்னீஸ்வரர் (சிவன்), கற்பகாம்பிகை; சுக்கிரனும் இங்கு வழிபடப்படுகிறார்
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
இக்கோயில் இடைக்காலச் சோழர்களால் கட்டப்பட்டு, பின்னர் விஜயநகர மன்னர்களால் புதுப்பிக்கப்பட்டது. சிவலிங்கத்திலேயே சுக்கிரன் உறைவதாக உள்ளூர் நம்பிக்கை நிலவுவதால், மூலவர் சுக்கிரனாக வழிபடப்படுகிறார்.
Shani · சனி
திருநள்ளாறு தர்ப்பாரண்யேஸ்வரர் கோயில்
திருநள்ளாறு தர்ப்பாரண்யேசுவரர் கோயில்
திருநள்ளாறு, காரைக்கால் மாவட்டம் (புதுச்சேரி யூனியன் பிரதேசம்)
தெய்வம்: தர்ப்பாரண்யேஸ்வரர் (சிவன்), பிராணேஸ்வரி; சனி பகவான் சன்னிதியும் உண்டு
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
நவகிரகத் தலங்கள் ஒன்பதில் தமிழ்நாட்டுக்கு வெளியே உள்ள ஒரே கோயில் இது; புதுச்சேரியின் காரைக்கால் பகுதியில் உள்ளது. ஏறத்தாழ இரண்டரை ஆண்டுகளுக்கு ஒருமுறை சனி ராசி மாறும் சனிப் பெயர்ச்சியே இக்கோயிலின் மிகப்பெரிய திருவிழாவாகும்.
Rahu · ராகு (சந்திரனின் வடக்குக் கணு)
திருநாகேஸ்வரம் நாகநாதசுவாமி கோயில்
திருநாகேசுவரம் நாகநாதசுவாமி கோயில்
திருநாகேஸ்வரம், கும்பகோணம் அருகே, தஞ்சாவூர் மாவட்டம்
தெய்வம்: நாகநாதசுவாமி (சிவன்), கிரிகுஜாம்பிகை; ராகு சன்னிதியும் உண்டு
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
மரபுப்படி முதலாம் ஆதித்த சோழனால் கட்டப்பட்டதாகக் கருதப்படும் சோழர் காலக் கோயில் இது. நாள்தோறும் நடைபெறும் ராகு அபிஷேகத்தின்போது திருவுருவின் மீது வழியும் பால் நீல நிறமாக மாறுவதாகப் பக்தர்கள் நம்புகின்றனர்; ஏறத்தாழ பதினெட்டு மாதங்களுக்கு ஒருமுறை நடைபெறும் ராகுப் பெயர்ச்சியும் இங்கு சிறப்பாகக் கடைப்பிடிக்கப்படுகிறது.
Ketu · கேது (சந்திரனின் தெற்குக் கணு)
கீழப்பெரும்பள்ளம் நாகநாதசுவாமி கோயில்
கீழப்பெரும்பள்ளம் நாகநாதர் கோயில்
கீழப்பெரும்பள்ளம், பூம்புகார் அருகே, மயிலாடுதுறை மாவட்டம்
தெய்வம்: நாகநாதசுவாமி (சிவன்), சௌந்தரநாயகி; கேது சன்னிதியும் உண்டு
மேலும் படிக்ககுறைவாகக் காட்டவும்
இங்கு கேது கருங்கல்லால் செய்யப்பட்ட திருவுருவில் சிவனை வழிபடும் கோலத்தில் காட்சி தருகிறார். சோழர் காலத்திலிருந்தே இத்தலம் இருந்து வருவதாக நம்பப்படுகிறது; இன்றுள்ள கற்கட்டமைப்பு 16ஆம் நூற்றாண்டு நாயக்கர் காலத்தைச் சேர்ந்தது.
